« امام » در آيهء مورد تفسير مطلق است و به هر دو قسمت شامل است ، ذيل آيه و آيهء بعدى هر دو قسم را توضيح مىدهد ، يعنى آنها كه با امام حق بوده و با او به حساب دعوت شدهاند نامهء اعمال به دست راستشان داده مىشود ، كتابشان را مىخوانند و پاداششان بدون كم و كاست داده مىشود ولى آنهايى كه در دنيا كور بوده و از ديدن و پيدا كردن امام حق محروم ماندهاند در آخرت كورتر و گمراهتر خواهند بود يعنى از رسيدن به فلاح و رحمت خدا محرومتر مىشوند .
على هذا ، آيهء
وَ مَنْ كانَ فِي هذِهِ أَعْمى . . .
در جاى
وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِشِمالِهِ . . .
حاقه / 25
وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ وَراءَ ظَهْرِهِ
انشقاق / 10 ، واقع است چند نكته در اينجا قابل ذكر است :
1 : منظور از
فَأُولئِكَ يَقْرَؤُنَ كِتابَهُمْ
بيان شادى آنهاست كه از ديدن آن روى مىدهد ، در جاى ديگر آمده كه به ديگران خواهند گفت
هاؤُمُ اقْرَؤُا كِتابِيَهْ
حاقّه / 19 .
2 - بنا بر آنچه گفته شد ، نميتواند منظور از « امام » كتاب آسمانى يا نامه اعمال باشد ، بلكه منظور پيشوايان است اعمّ از پيامبران و امامان عليهم السّلام .
3 - درباره
أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ
در نكتهها توضيح داده خواهد شد .
4 - بنا بر مضمون آيهء شريفه ما شيعيان نيز با حضرت امام زمان صلوات اللَّه عليه و على آبائه در پاى حساب خواهيم بود ، در تفسير عيّاشى از حضرت باقر عليه السّلام نقل شده كه به فضيل فرمود :
« يجيء رسول اللَّه في قومه و على فى قومه و الحسن فى قومه و الحسين فى قومه و كلّ من مات بين ظهرانيّ امام جاء معه » .
در همان كتاب در ضمن روايتى از ابى بصير از حضرت صادق صلوات اللَّه عليه آمده
« . . . اما انّه يستدعى كل اناس بامامهم ، اصحاب الشمس بالشمس و اصحاب القمر بالقمر و اصحاب النار بالنار و اصحاب الحجارة بالحجارة »
در روايت ديگرى از آن حضرت