37 -
إِنْ تَحْرِصْ عَلى هُداهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي مَنْ يُضِلُّ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ
از آيه سابق روشن شد كه در اثر ارسال رسل مردم به دو قسمت شدند هدايت شدگان و گمراه گشتگان و چون مشركان مورد نظر آيه ، قابل هدايت نبودهاند و ضلالت در آنها رسوخ كرده بود در اين آيه به آن حضرت فرموده كه رغبت تو به هدايت آنها اثرى ندارد . زيرا جز خدا كسى قدرت هدايت ندارد ، اگر بنا باشد هدايت شوند بايد خدا هدايتشان كند و خدا چنين نخواهد كرد زيرا كه خدا در اثر كفرشان گمراهشان مىكند ، هدايت و ضلالت قابل جمع شدن نيست وانگهى يارانى را نيز نخواهند داشت كه در مقابل خدا ياريشان كنند ، چون خدا سايهء رحمت خود را از سر كسى يا كسانى كم كند ديگر همهء اسباب توفيق از آنها قطع خواهد شد .
38 -
وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ بَلى وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ
در اين آيه و دو آيه بعدى انكار قيامت از طرف مشركان و حتمى بودن آن از طرف خدا بيان شده است ، يعنى مشركان سوگند اكيد ياد كردند كه مردگان را خدا زنده نمىكند ، ممكن است چنين سوگند ياد كرده باشند و يا زبانحال آنها باشد .
در جواب آمده : بلى مردگان را زنده مىكند اين وعدهء حتمى بر عهدهء خداست و قابل تخلّف نيست ، ولى بيشتر مردم اين وعدهء لا يتغير را نمىدانند تقدير كلام « بلى وعد وعدا حقا عليه » است .
39 -
لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي يَخْتَلِفُونَ فِيهِ وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ كانُوا كاذِبِينَ