دنيا به عكس اين آيه است .
خوانندهء محترم مىتواند همهء آياتى را كه در اين سياق آمدهاند مصداق اين مطلب بداند كه : عدل خدا وجود معاد را ضرورى مىكند مانند :
إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا إِنَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ بِالْقِسْطِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ شَرابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَ عَذابٌ أَلِيمٌ . . .
يونس / 4 همه آياتى كه در مضمون :
وَ لِتُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ
جاثيه / 22 آمدهاند ، استدلال به معاد از راه عدل خداوند است ، مانند :
إِنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ أَكادُ أُخْفِيها لِتُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما تَسْعى
طه / 15 .
ششم : راه ششم كه با آن به معاد استدلال شده است حكمت خداوند است يعنى اگر آخرت نباشد خلقت جهان و انسان عبث و لغو خواهد بود و چون خداى حكيم كار عبث نمىكند پس بايد آخرت وجود داشته باشد ، اكنون پيش از توضيح مطلب آيات چندى نقل مىكنيم :
وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما باطِلًا ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ
ص / 27 قبل از اين آيه فرموده :
لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ بِما نَسُوا يَوْمَ الْحِسابِ
آن وقت در استدلال به معاد فرموده : ما آسمانها و زمين را باطل خلق نكردهايم ، اين گمان كافران است يعنى اگر آخرت نبود خلقت جهان باطل و عبث مىشد .
در سورهء مؤمنون پس از نقل حالات بدكاران در روز قيامت ، در آيهء 115 فرموده :
أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ
يعنى اگر رجوع الى اللَّه و آخرت نبود خلقت انسان عبث و بيهوده بود ، تمام آياتى كه در اين مضمون هستند كه
وَ خَلَقَ اللَّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ
جاثيه / 22 ، استدلال به معاد از راه حكمت و بيهوده نبودن خلقت است زيرا حق در اين آيات مقابل باطل و پوچ