قطران : سه بار در قرآن مجيد به صورت جمع آمده است .
در خواندن آن سه وجه است فتح قاف و كسر طاء ، فتح قاف و سكون طاء ، كسر قاف و سكون طاء . بعضى آن را « قطر آن » خواندهاند يعنى مس مذاب كه به نهايت حرارت رسيده است . طبرسى فرموده قطران چيزى است سياه ، بدبو ، چسبنده كه آن را بر شتر مىمالند .
زمخشرى نيز نزديك به آن گفته است .
بلاغ : بلاغ و بلوغ : رسيدن به انتهاء مقصد . به معنى تبليغ نيز آيد .
در آيه مراد معناى دوم است .
شرحها
در آيات گذشته مسئله قدرت خدا و پاداش نيكوكاران و عذاب كافران مطرح بود ، مخصوصا از
إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَ يَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ وَ ما ذلِكَ عَلَى اللَّهِ بِعَزِيزٍ
روشن گرديد كه قدرت ، همه در دست خداست ، از اين گفتهها سؤالى متولد مىشود و آن اينكه : حالا كه خدا چنين قدرتى دارد چرا اينهمه ستمكاران با دست باز و فراغت بال هر كارى كه مىخواهند مىكنند و خدا به سزايشان نمىرساند ؟
اين آيه در جواب مىگويد : مپندار كه خدا از ظالمان غافل است بلكه آنها را در روز قيامت مجازات خواهد كرد وانگهى در اين دنيا نيز مجازاتشان مىكند بدليل آنكه شما در مساكن همان تار و مار شدگان زندگى مىكنيد و اين براى شما نيز عبرت است آيهء اخير خلاصهء مطالب همهء سوره است كه همان راه يافتن به
أَنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ
است .
42 -
وَ لا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غافِلًا عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ إِنَّما يُؤَخِّرُهُمْ لِيَوْمٍ تَشْخَصُ فِيهِ الْأَبْصارُ