دارد ، در موقع گرفتارى و بى اثر شدن عوامل مادى رو به خدا مىآورد .
دَعانا لِجَنْبِهِ . . .
منظور خواندن خداست در حال خوابيدن و نشستن و ايستادن .
مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنا . . .
كنايه از نسيان و بى اعتنايى است يعنى به حالت اولى ادامه مىدهد و اين از آثار طغيان و اسراف است .
13 -
وَ لَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَ جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ وَ ما كانُوا لِيُؤْمِنُوا كَذلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ
.
اين آيه يك عينيت است از كار آنان كه مهلت داده شده و از آن استفاده نكردند و هلاك شدند . علت هلاك شدن ظلم است
وَ ما كانُوا لِيُؤْمِنُوا
در اثر اسراف و ظلم بوده زيرا بنا را به قبول نكردن گذاشته بودند در اين صورت آمدن بيّنات براى بعضى مايهء هدايت و براى آنها اتمام حجت شده است رجوع شود به آيهء صد و يكم از سورهء اعراف و آيهء 74 از همين سوره .
كَذلِكَ نَجْزِي
ممكن است راجع به « اهلكنا » و
ما كانُوا لِيُؤْمِنُوا
هر دو باشد . صدر اين آيه خطاب به مشركان است و از
وَ جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ . . .
طرف خطاب ظاهرا رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله است .
14 -
ثُمَّ جَعَلْناكُمْ خَلائِفَ فِي الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ
.
اشاره است به اينكه سنت امتحان در حق همه جارى است « لننظر » حاكى از آنست كه در اثر عملكرد خدا شما را بيكى از دو گروه ملحق خواهد كرد .
15 -
وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا بَيِّناتٍ قالَ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنَا ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هذا أَوْ بَدِّلْهُ
.
از اين آيه بررسى گفتهها و موضعگيريهاى مشركان در مقابل پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله شروع مىشود كه آنچه مىتوانستند كار شكنى مىكردند تا جلو پيشرفت انقلاب