ظهور « او » در تخيير است يعنى دربارهء او مىشود يكى از اين چهار كيفر را به حسب مصلحت انجام داد و قاضى هر كدام را صلاح بداند حكم مىكند شيخ مفيد و ابن ادريس و ديگران چنين گفتهاند ، در مجمع البيان گفته : روايتى از امام صادق عليه السّلام در اين زمينه نقل شده است . نگارنده گويد : آن روايت جميل بن دراج از حضرت صادق عليه السّلام است كه در تهذيب و استبصار باب حكم المحارب نقل شده است كه در جواب راوى فرموده :
« ذلك الى الامام ان شاء قطع و ان شاء صلب . . . »
به نظر ديگران « او » براى تخيير نيست بلكه براى ترتيب حكم است چنان كه شيخ طوسى و ديگران گفتهاند ، در مجمع البيان فرموده : امام باقر عليه السّلام فرمودهاند : كيفر محارب به قدر جنايت او است ، اگر آدم كشته عقوبتش كشتن است و اگر آدم كشته و مال برده عقوبتش كشتن و بدار زدن است و اگر فقط مال برده كيفرش بريدن دست و پا به عكس است و اگر فقط ايجاد ناامنى كرده كيفرش تبعيد است .
مؤلف گويد : آن روايت عبيد اللَّه مدائن از امام صادق و روايت محمّد بن مسلم از امام باقر عليه السّلام است كه در تهذيب نقل شده است .
اما دار زدن بايد سه روز باشد نه بيشتر علّت آن عبرت ديگران است ، ظهور بعضى از روايات در آن است كه اول او را مىكشند آن گاه سه روز به دار مىزنند و بعد نماز خوانده دفنش مىكنند « 1 » .
شيخ طوسى فرموده صلب پيش از قتل جايز نيست ، ولى شيخ مفيد و ديگران
هامش
( 1 ) وسائل كتاب حدود ، ابواب حد المحارب باب پنجم
« ان امير المؤمنين ( ع ) صلب رجلا بالحيرة ثلاثة ايام ثم انزله فى اليوم الرابع فصلى عليه فدفنه »
-
« قال الصادق ( ع ) المصلوب ينزل عن الخشبه بعد ثلاثة ايام و يغسل و يدفن و لا يجوز صلبه اكثر من ثلاثة ايام » .