إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ
اول مىگويد : در آتش مخلدند آن وقت خطاب به پيغمبر صلى اللَّه عليه و إله مىگويد مگر وقتى كه خدايت بخواهد خارج شوند آمدن دو اسم حكيم و عليم به نظر مىرساند كه اين كار عملى خواهد شد و اللَّه العالم .
سوم آيهء :
إِنَّ جَهَنَّمَ كانَتْ مِرْصاداً لِلطَّاغِينَ مَآباً لابِثِينَ فِيها أَحْقاباً
نبأ / 21 - 23 ذيل آيات نشان مىدهد كه مراد از طاغين كفار مىباشند كه قيامت را تكذيب مىكنند احقاب جمع حقب به معنى مدتهاى زياد و زمانهاى مفصل است ، نتيجه اين مىشود كه كفار مدتهاى زياد در آتش خواهند بود نه هميشه .
ناگفته نماند : اگر مراد از اين آيه و از استثناها در آيات گذشته آن باشد كه گفته شد در اين صورت تمام آياتى كه دربارهء خلود اهل آتشند با اين آيات مقيد و تخصيص داده مىشوند و كفار پس از زمانهاى بسيارى كه خدا مىداند از آتش آزاد مىشوند و اللَّه العالم .
دربارهء اين استثناها گفتهاند : آنها صرفا براى اثبات قدرت خداست يعنى اهل بهشت در بهشت و اهل عذاب در عذاب مخلدند ولى اين خلود طورى نيست كه از خدا سلب قدرت كند و خدا هم نتواند خارجشان كند بلكه خدا مىتواند اما اين كار را نخواهد كرد ، ولى بايد دقت كرد كه دربارهء اهل بهشت فرموده :
عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ
و دربارهء اهل جهنم فرموده : « ان ربك فعال لما يريد ان ربك حكيم عليم » .
و نيز گفتهاند : آيهء
فَأَمَّا الَّذِينَ شَقُوا . . .
و قهرا آيهء
قالَ النَّارُ مَثْواكُمْ
دربارهء بعضى از اهل آتش است كه پس از مدتى آزاد خواهند شد و استثنا در جاى خود واقع است ، در تفسير برهان چند روايت بدين مضمون نقل شده است از جمله نقل شده كه امام صادق عليه السّلام به عمران فرمود :
« هذه فى الذين يخرجون من النار »
و از امام كاظم عليه السّلام نقل شده :
« يدخلون النار بذنوبهم و يخرجون بعفو