« ذلك اشاره است به ارسال رسل ، يعنى : فرستادن پيامبران براى آن بود كه در سنت الهى اهل هيچ شهرى بدون اتمام حجت و در حال غفلت و بىخبرى هلاك نمىشوند ، مثل
وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا
اسراء / 15 خلاصه آنكه :
ظلم سبب هلاك امتهاست به شرط آنكه حجت قبلا تمام شده باشد .
132 -
وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا وَ ما رَبُّكَ بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ
:
ظاهرا « لكل » راجع است به جن و انس و به نظرم درجات راجع به اعمال خوب و
ما رَبُّكَ بِغافِلٍ . . .
راجع به اعمال بد آنهاست .
133 -
وَ رَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَ يَسْتَخْلِفْ مِنْ بَعْدِكُمْ ما يَشاءُ كَما أَنْشَأَكُمْ مِنْ ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ آخَرِينَ
اين آيه در رفع اشكالاتى است كه از مطالب گذشته به ذهن مىآيد يعنى خدا بىنياز است و به كسى و چيزى احتياجى ندارد ، اين همه آفريدن و هدايت كردن و ارسال رسل از باب آن است كه خدا داراى رحمت مطلقه است و مقتضاى رحمت چنين است . جملهء :
إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ
بيان بىنيازى است يعنى احتياجى به شما ندارد و اگر بخواهد شما را از بين مىبرد ، جملهء
وَ يَسْتَخْلِفْ . . .
بيان رحمت است يعنى مقتضاى رحمت آن است كه ديگران را به جاى شما بياورد چنان كه شما را در جاى ديگران آورده است « ما يشاء » به جاى « من يشاء » نشانگر وسعت قدرت خداست ، شامل انسان و غير انسان است ، آيه روشن مىكند كه خلقت انسان به علت رحمت خداست .
134 -
إِنَّ ما تُوعَدُونَ لَآتٍ وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ
.
اشاره به حتمى بودن وعدههاى خداست و انسان نمىتواند از آنها جلوگيرى بكند و خدا را عاجز نمايد .
135 -
قُلْ يا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ إِنِّي عامِلٌ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ