مىكند ، آن گاه كه جامعه ستمگرى را پذيرا شد و از بىعدالتىها استقبال كرد تابع و متبوع همه ظالم مىشوند
بِما كانُوا . . .
حاكى است كه اين تسلط نتيجه عملكرد آنهاست .
130 -
يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آياتِي وَ يُنْذِرُونَكُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا قالُوا شَهِدْنا عَلى أَنْفُسِنا
:
خطاب دوم خداست به انس و جن در روز قيامت از لفظ « منكم » معلوم مىشود كه خدا به جن از خودشان پيامبرانى فرستاده است ، از آيات سورهء جن و سورهء احقاف روشن مىشود كه جن مأمور بودند به قرآن و رسول خدا صلى اللَّه عليه و إله ايمان بياورند و ايمان آوردند از على عليه السّلام نقل شده : خدا به جن پيامبرى از خودشان مبعوث فرمود و از امام باقر عليه السّلام نقل شده كه رسول خدا صلى اللَّه عليه و إله به انس و جن هر دو پيغمبر بود « 1 » .
به هر حال معلوم مىشود كه هر دو گروه مكلف و انذار شده شايسته پاداش و كيفر در روز قيامت هستند مراد از
شَهِدْنا عَلى أَنْفُسِنا
آن است كه خواهند گفت : بلى آمدند و انذار كردند ، و اين گواهى بر عليهشان خواهد بود .
وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ شَهِدُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ
.
غَرَّتْهُمُ . . .
جملهء معترضه و علت عدم اعتناء آنها به انذار رسل است ، « شهدوا » در مقام آن است كه خواهند گفت : ما پيامبران را تكذيب كرديم ، على هذا « شهدنا » راجع به انكار آنهاست .
131 -
ذلِكَ أَنْ لَمْ يَكُنْ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرى بِظُلْمٍ وَ أَهْلُها غافِلُونَ
هامش
( 1 )
تفسير صافى « سئل الشامى عليا ( ع ) هل بعث اللَّه نبيا الى الجن ؟ قال نعم بعث اليهم نبيا يقال له يوسف فدعاهم الى اللَّه فقتلوه »
و
عن الباقر ( ع ) فى حديث ان اللَّه عز و جل بعث محمدا الى الجن و الانس » .