است ، اين آيه چنان كه در الميزان فرموده : تعليل دو آيهء اوّل است كه دربارهء شفاعت خوب و بد و تحيت بود . يعنى دقت كنيد كه در آينده روز جزائى هست .
88 -
فَما لَكُمْ فِي الْمُنافِقِينَ فِئَتَيْنِ وَ اللَّهُ أَرْكَسَهُمْ بِما كَسَبُوا
.
از امام باقر عليه السّلام نقل شده : گروهى به مدينه آمده تظاهر به اسلام كردند ، سپس به مكه بر گشته اظهار شرك نمودند ، آن گاه به يمامه سفر كردند ، مسلمانان در جنگ با آنها اختلاف داشتند گروهى مىگفتند : آنها مسلمانند و عدّهاى مىگفتند : مشركند . آيه در مقام توبيخ مىگويد : چرا دربارهء منافقان دو گروه شدهايد بعضى جنگ را صلاح مىدانيد و بعضى نه ، با آنكه خدا آنها را در اثر عملشان وارونه كرده اصلاح نمىشوند ، در جنگ با آنها شك نورزيد
أَ تُرِيدُونَ أَنْ تَهْدُوا مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبِيلًا
ظاهرا آنها كه مايل به جنگ نبودند احتمال مىدادند كه منافقان هدايت شوند ولى اين احتمال محلّى نداشت ، كسى كه خدا او را در اثر عملش گمراه كند راهى به هدايت ندارد ، منافقان مورد نظر مصداق
مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ
بودند .
89 -
وَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ كَما كَفَرُوا فَتَكُونُونَ سَواءً
.
« لو » به معنى اى كاش است يعنى نه تنها اميدى به هدايتشان نيست بلكه مىخواهند شما را هم مثل خود كافر گردانند
فَلا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ أَوْلِياءَ حَتَّى يُهاجِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوهُمْ وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ
نتيجهء سخن بالاست ، پس كسى از آنها را دوست نداريد تا در راه خدا بديار اسلام بيايند و گرنه وظيفه فقط گرفتن و كشتن آنهاست
وَ لا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً
بى آنكه بخواهيد از وجودشان به عنوان دوست يا كمك بهره گيريد . آنها لياقت اين كار ندارند .
90 -
إِلَّا الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ مِيثاقٌ أَوْ جاءُوكُمْ