56 -
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِنا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ ناراً كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها لِيَذُوقُوا الْعَذابَ
.
« نارا » كه نكره آمده عظمت و مهيب بودن آتش را مىرساند ، مراد از
الَّذِينَ كَفَرُوا
كسانى هستند كه از روى عناد در كفر مانده و به حق تسليم نشدهاند نه كسانى كه از روى جهل كافر شدهاند به نظرم مراد از « نضجت » بيحس شدن پوستها باشد كه پوست در اثر سوختن بيحس و مرده مىشود ، چون آخرت همه جا ، حيات و زندگى است وقتى كه پوست سوخت و بيحس شد فورا زنده مىشود و سوزش از سر گرفته مىشود ، ظاهرا منظور از
بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها
همان پوستهاى اولى است ، غيريّت براى زنده و مرده بودن است .
در تفسير برهان نقل شده : چون منصور عباسى امام صادق عليه السّلام را به عراق آورد ابن ابى العوجاء پيش آن حضرت آمد ، گفت : دربارهء اين آيه
كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها . . .
چه مىفرمائيد ؟ قبول كردم آن پوستها كه گناه كردند عذاب ديدند تقصير پوستهاى جديد چيست ؟ امام فرمود : « هى هى و هى غيرها » پوستها همان پوستهاست و غير آنهاست . گفت : توضيح بدهيد تا روشن شوم .
امام فرمود : اگر كسى خشتى را كوبيده و گل كرده بار ديگر خشت بزند آيا آن ، خشت اولى و در عين حال غير آن نيست ؟ گفت : آرى خدا سعادتمندت گرداند نظير اين روايت در احتجاج طبرسى و تفسير قمى نيز نقل شده است .
إِنَّ اللَّهَ كانَ عَزِيزاً حَكِيماً
حاكى است كه خدا به اين كار توانا و اين عذاب از روى حكمت است « نعوذ باللَّه من عذاب النار » .
57 -
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها أَبَداً لَهُمْ فِيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ نُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيلًا
.
اين آيه در مقابل آيهء فوق است و از دأب قرآن است كه آيات رحمت و عذاب