گفته شده ولى آنچه گفته شد طبيعىتر است .
48 -
إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ
.
اين آيه با آنكه يك حكم كلّى است يهود را تهديد مىكند كه در صورت عدم ايمان مشركند و بخشوده نخواهند شد . در اينجا چند مطلب هست : اول مسئلهء عدم غفران در اين آيه و آيات ديگر در صورتى است كه شخص مشرك از دنيا برود و گرنه بضرورت اسلام ثابت شده كه مشرك در صورت توبه و ايمان آوردن گناهش آمرزيده خواهد شد .
دوم :
يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ
حاكى است كه همهء گناهان اعم از صغيره و كبيره قابل غفرانند نمىگوئيم حتما آمرزيده مىشوند تا باعث تجرى شود و تحريم گناهان لغو گردد بلكه مىگوئيم : قابليّت آن را دارند كه آمرزيده شوند . از حضرت صادق عليه السّلام نقل شده كه فرمود :
« الكبائر و ما سواها »
« 1 » و لفظ
لِمَنْ يَشاءُ
راجع بشرائط آمرزش گناهان است يعنى اگر شرائط غفران جمع شود و خدا بخواهد مىآمرزد معلوم است كه خدا عبث نمىكند .
از امير المؤمنين عليه السّلام منقول است كه فرمود : در نزد من در قرآن از اين آيه اميدوار كنندهتر نيست « 2 »
وَ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرى إِثْماً عَظِيماً
« افترى » معناى گناه مىدهد يعنى : هر كه به خدا شريك قرار بدهد حقا كه گناه كرده گناهى بزرگ « 3 » .
49 -
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشاءُ وَ لا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا
.
يهود با آنكه در مقام تكذيب اسلام بودند ، خود را مدح كرده و انسان
هامش
( 1 ) تفسير صافى يعنى غفران شامل صغائر و كبائر است .
( 2 ) تفسير مجمع البيان « ما فى القرآن آية عندى ارجى من هذه الاية » .
( 3 ) اين مثل « حمدته شكرا » و « قعدت جلوسا » است .