پيش از دين ذكر شده نظر به اهميت آن است كه بايد حتما عملى شود و گرنه آن در مقام دوم است .
آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ لا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعاً
« 1 » .
اين جمله جواب سؤالى است كه به نظر مىآيد و آن اينكه چرا سهام ارث با هم متفاوتند ؟ جواب : اين تفاوت به شما گران نباشد تقسيم ارث بر اساس طبيعى و فطرى است ، شما نمىدانيد از پدران و فرزندان كدام به شما نافعتر است تا به دلخواه خود احكام جعل كنيد بلكه واقعيات را خدا مىداند ، پيرو دستور او باشيد
فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً
يعنى : اينها تعيينى است از جانب خدا ، همان خدايى كه به مصالح بندگان داناست و از روى حكمت و درك كار مىكند . اين جمله نيز بيان مىدارد كه تفاوت سهام ارث روى واقعيات است .
اين آيه راجع بود به ارث نسبى كه علقهء پدرى ، مادرى و فرزندى است .
آيهء ذيل شامل ارث سببى است كه ارث زن و شوهر باشد و ارث سببى كه برادران و خواهران باشند .
12 -
وَ لَكُمْ نِصْفُ ما تَرَكَ أَزْواجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِها أَوْ دَيْنٍ
.
اگر زن بميرد و فرزندى نداشته باشد نه از شوهر فعلى و نه از شوهر قبلى در اين صورت ، نصف مال را شوهر مىبرد و اگر فرزندى داشته باشد ، سهم شوهر يك چهارم خواهد بود ، اين هر دو بعد از مفروض كردن قرض ميت و وصيت او خواهد بود .
وَ لَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِها أَوْ دَيْنٍ
.
هامش
( 1 ) گويندآباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْمبتداء و خبر آنلا تَدْرُونَ . . .است و « فريضة » حال است از مواريث معين و وصيت شده در آيات سابق . به قولى تقدير آن « فرض هذه الاحكام فريضة من اللَّه » است .