گذشت .
29 -
هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ وَ هُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
اين آيه در مقام امتنان و استدلال ديگرى بر وجوب عبادت و اطاعت خداست خدايى كه اين همه نعمتها را آفريده و به واسطهء خلقت آسمانها حيات زمينى را تكميل كرده است سزاوار بندگى است .
خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً
مبين آنست كه : آنچه در روى زمين آفريده شده همه را در آن حقى است و مطابق مقررات خدايى مىتوانند از آنها بهره برند .
ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ
مىفهماند كه در اينجا خلقت آسمانها بعد از خلقت زمين است ، اين مطابق آنست كه در سورهء فصلت آيهء 9 تا 12 بيان شده است و اين نشان مىدهد كه مراد از هفت آسمان ، هفت طبقه هواى محيط بر زمين است و اللَّه اعلم ، نگارنده را در اين زمينه سخنى هست كه در قاموس قرآن ذيل لغت ( ارض ) گفتهام و در سورهء فصلّت انشاء اللَّه روشن خواهد شد ، مىشود گفت جمله
بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
به بيان علم خدا به نيازهاى انسانها مربوط است چنان كه در سورهء فصلت آمده است :
سَواءً لِلسَّائِلِينَ
.
نكتهها
حق همگانى :
مقتضاى
خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً
آنست كه مردم همه در بهرهبردارى از مواهب طبيعى ذيحق مىباشند و خدا آنها را براى همه آفريده است ، منظور از آن الغاء مالكيت فردى نيست ولى بايد مردم جهان اين حق را براى عموم محفوظ بدانند ،