ندارد كه به همه جاى جهان برسد ، چنان كه نور ماه مريخ و مشترى به ما نمىرسد ، حد اكثر مىتوان گفت : نور ماه در منظومهء شمسى قابل رؤيت است مثلا در شعراى يمانى كه پانصد هزار برابر خورشيد از زمين فاصله دارد يا در ستارگانى كه چهل و پنج هزار سال نورى از ما فاصله دارند يقينا نور ماه محسوس نيست ، پس كلمهء
وَ جَعَلَ الْقَمَرَ فِيهِنَّ نُوراً
نشان مىدهد حدود هفت آسمان تا جايى است كه نور ماه قابل رؤيت باشد و آنجا كه نور ماه نيست هفت آسمان تمام شده است . نور ماه در طبقات هوا قابل رؤيت است قهرا بايد مراد همين طبقات باشد .
و اللَّه اعلم .
وانگهى نمىشود گفت : مراد از هفت آسمان سيارات منظومهء شمسى است كه شمارش آنها فعلا به 9 رسيده است و شايد در آينده سيارهء ديگرى نيز كشف شود .
و نيز بايد دانست كه طبقه طبقه بودن فقط در طبقات هواست . در خاتمه اگر غرض از « فيهن » آن باشد كه ماه خارج از هفت آسمان است و نورش به آنها مىرسد آن وقت ماه در ميان آنها نيست بلكه از خارج به آنها نور مىرساند و اگر مراد از « فيهن » آن باشد كه ماه در ميان آنها است در اين صورت مرز هفت آسمان از جايگاه ماه نيز گذشته است . و طبقات هوا و لو به طور بسيار رقيق به آنجاها نيز رسيده است ، ولى ظاهرا معناى اول مراد است . آيهء زير قابل توجه است :
خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ
. . .
ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ . فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها . . .
. فصلت 9 تا 12 آيات صريحند كه هفت آسمان قبلا به صورت دود و گاز غليظى بودهاند ( مىشود يقين كرد آن دود و گاز غليظ