حتمى دارند .
267 -
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّباتِ ما كَسَبْتُمْ وَ مِمَّا أَخْرَجْنا لَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ
.
ظهور « طيبات » در پاكيزگى ظاهرى است يعنى چيزهايى كه پاكيزه و مورد پسند هستند و به تعبير ديگر مصداق « مما تحبون » مىباشند چنان كه آمده :
لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ
آل عمران / 92 على هذا مراد از « خبيث » چيز خراب و غير قابل پسند است ، ولى از روايات معلوم مىشود كه پاكيزگى معنوى يعنى حلال بودن نيز در نظر است ، از امام صادق عليه السّلام نقل شده : مردم در جاهليت از كسب حرام جمع كرده بودند ، چون مسلمان شدند خواستند آنها را به عنوان صدقه بدهند ، خدا قبول نكرد مگر آنكه از مال پاكيزه ( حلال ) صدقه بدهند . « 1 » « ما كسبتم » شامل منافع تجارت و صنعت ،
مِمَّا أَخْرَجْنا لَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ
.
شامل منافع زراعت و منابع زيرزمينى ، « انفقوا » شامل انفاق واجبى و مستحبى است .
وَ لا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَ لَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ
« خبيث » چنان كه گفته شد به ناپسند و حرام هر دو شامل است ، از امير - المؤمنين - صلوات اللَّه عليه - نقل شده است كه مردم خرماى خراب را داخل خرماى صدقه ( زكات ) مىكردند آيه دربارهء آنها نازل شد « 2 » در جملهء
وَ لَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا
در جاى
« مِمَّا تُحِبُّونَ »
است يعنى چيزى را كه اگر در
هامش
( 1 ) - تفسير صافى از كافى .
( 2 ) - مجمع البيان و نيز در مجمع از حضرت صادق عليه السّلام نقل شده : آيه دربارهء اقوامى نازل شد كه در جاهليت اموال ربوى داشتند خواستند از آن انفاق كنند ، خدا از آن نهى فرمود و دستور داد كه از مال پاك و حلال انفاق كنند .