وَ بارَكَ فِيها وَ قَدَّرَ فِيها أَقْواتَها
از اشجار و حبوب و خضرويات و فواكه و بقول براى قوت انسان و جميع حيوانات از طيور و بهائم و وحوش و غير اينها .
فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ
كه داخل در يومين كه مجموع خلقت زمين و جعل جبال و تقدير اقوات در چهار روز بود مثل اينكه مىگويى از اصفهان رفتم طهران در مدت دو ساعت و مشهد در مدت چهار ساعت يعنى از اصفهان تا مشهد چهار ساعت بود دو ساعت طهران و دو ساعت از طهران به مشهد كه مجموع چهار ساعت مىشود كه بضميمه آيه بعد كه خلقت آسمانها باشد در دو روز شش روز مىشود مطابق آيات ديگر قرآن كه ميفرمايد
إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ
اعراف آيهء 52 و بسيارى از آيات ديگر .
سَواءً
تمام بجا و بموقع و مطابق حكمة بدون آنكه زيادهروى شده باشد كه لغو و بىفائده شود و نه نقصانى داشته باشد كه كوتاهى شده باشد .
لِلسَّائِلِينَ
سؤال كنندهگان كه من خلق السموات و الارض .
[ سوره فصلت ( 41 ) : آيه 11 ]
ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ ( 11 )
پس پرداخت بامر آسمان و عالم بالا و آن دودى بود پس فرمود از براى آسمان و از براى زمين كه بيائيد تحت اطاعت من خواه و ناخواه گفتند آمديم بالطوع و الرّغبة .
ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ
منظم فرمود عالم بالا را از اين كرات جوّيّه شمس و قمر و كواكب كه هر كدام بسا چندين برابر كرهء زمين هستند هر كدام را بجاى خود معين فرمود به نحوى كه هيچكدام از مقرى كه معين فرمود نميتوانند تجاوز كنند چنانچه ميفرمايد
لَا الشَّمْسُ يَنْبَغِي لَها أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَ لَا اللَّيْلُ سابِقُ النَّهارِ وَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ
يس آيهء 40 هر كدام در مدار خود و اين جمله دلالت ندارد بر اينكه خلقت زمين قبل از خلقت سماء بوده به دلالت ثمّ كه از براى تراخيست زيرا استواء غير از خلقت است استواء تنظيم آنها اين است كه در مدار خود به ترتيب مرتب برقرار باشند و يا سير كنند كه خردلى زياده و كم نباشد و اين