فناء الدنيا و بعث جميع در آن واحد عند قيام الساعه و نحوهء ديگر منوط باسباب است مثل خلقت انسان از صلب آباء الى وضع حمل امهات و ممكن است براى تعليم بندهگان باشد كه عجله در كارها نكنند و با تأنى بجا آورند چنانچه گفتند
( العجلة من الشيطان و التأنى من الرحمن )
و مراد از خلقت ارض كرات سفليه مقابل سماوات كه كرات علويه است .
قُلْ أَ إِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ
استفهام انكاريست يعنى نبايد كافر شويد .
بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ
قادر متعال و از اين جمله استفاده مى - شود كه كفر باللَّه مجرد انكار حق نيست مثل طبيعى بلكه شامل مشركين هم مىشود بلكه كفر برسول و يوم الاخر و ساير عقائد حقه هم كفر باللَّه است .
وَ تَجْعَلُونَ لَهُ أَنْداداً
انداد شركاء است كه براى او قرار دادند از بتها و غير آنها كه شرك عبادتيست بلكه شامل مىشود تمام اقسام شرك را ذاتى صفتى افعالى حتى نظرى .
ذلِكَ
اين خدايى كه خلقت زمين را در دو روز فرمود
رَبُّ الْعالَمِينَ
است .
[ سوره فصلت ( 41 ) : آيه 10 ]
وَ جَعَلَ فِيها رَواسِيَ مِنْ فَوْقِها وَ بارَكَ فِيها وَ قَدَّرَ فِيها أَقْواتَها فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَواءً لِلسَّائِلِينَ ( 10 )
و قرار داد در زمين كوههايى از روى زمين و بركت داد در زمين و تقدير فرمود در زمين قوتهاى آن را يعنى قوت اهل زمين از انسان و حيوانات را در چهار روز مساوى كه خالى از زياده و نقصان باشد اين خلقت ارض و منافع آن را براى كسانى كه از او سؤال ميكنند .
وَ جَعَلَ فِيها رَواسِيَ
گذشت كه جعل كوهها براى لنگر زمين است كه يك قسمت آنها فرو رفته در كرهء آب كه امواج درياها زمين را متزلزل نكند مثل لنگر كشتى بعلاوه منافعى كه در آنها هست از معادن و چشمهها و جريان آب باران از آنها و تشكيل آهك و غير اينها .
مِنْ فَوْقِها
از فوق الارض .