پس از خلقت آنها است .
وَ هِيَ دُخانٌ
نه بمعنى اينكه دودى بود بلكه به نظر بواسطهء بعد از زمين دود مينمايد چنانچه امروز هم به نظر هواى بالا آبى مينمايد و همچنين آب دريا از دور .
فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ
مفسرين چون اينها را عادم الشعور ميدانند و ذوى العقول را منحصر بملك و جن و انس ميپندارند توجيهاتى در اين جمله كرده - اند و ما مكرر گفتهايم كه نصوص قرآن و اخبار متظافره دلالت دارد كه تمام موجودات از جمادات و نباتات و حيوانات شعور و ادراك دارند و معرفت و ذكر و عبادت دارند هر كدام در حد خود .
ائْتِيا
در تحت اطاعت و فرمان من .
طَوْعاً
بميل و رغبت و اختيار .
أَوْ كَرْهاً
باجبار و اكراه .
قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ
تمام موجودات علوى و سفلى بالطوع و الرغبه اطاعت ميكنند فقط جن و انس بواسطهء قواى شهويه و غضبيه و وهميه مخالفت ميكنند و از تحت اطاعت خارج ميشوند .
[ سوره فصلت ( 41 ) : آيه 12 ]
فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ وَ حِفْظاً ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ ( 12 )
پس تقدير فرموديم هفت طبقهء بالا را كه هفت آسمان باشد در مدت دو روز و وحى نموديم در هر طبقه كار او را و زينت داديم طبقهء پائين را بچراغها كه ستارهها و كرات جويّه باشند و حفظا اينست تقدير خداى عزيز عليم .
فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ
طبقه بندى كرديم هر طبقه فوق طبقهء ديگر هفت طبقه .
فِي يَوْمَيْنِ
در مدت و مقدار دو روز كه با آن چهار روز قبل مدت شش روز مىشود مطابق آيات ديگر و آنچه به نظر ميرسد و اللَّه العالم اينكه اين هفت طبقه