خداوند جعل فرمود براى بندگانش كه به جعل الهى مالك مىشوند و احكام ملكية بر آنها بار مىشود ، و ملكيت جابرانه و ظالمانه كه به ظلم و جور تصرف ميكنند و ملك خود مىپندارند و اين ملكيت جابرانه موقتى است تا زمان ظهور حضرت بقية اللَّه و دورهء رجعت ائمه كه ريشه ظلم و جور كنده مىشود ، و اما ملكيت اعتباريه جعليه آن هم ما دام الحيات است پس از مردن منتقل به وارث مىشود ، و اما ملكيت حقه ابد الآباد باقى است لذا ميفرمايد :
(
الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمنِ
) هميشه بوده و هميشه هست .
و فرداى قيامت نه ملكيت جابرانه هست و نه جعليه و ممكن است مراد سلطنت و تسلط و اختيار يعنى احدى فرداى قيامت سلطه و اختيار ندارد . چنانچه مىفرمايد :
(
يَوْمَ لا تَمْلِكُ نَفْسٌ لِنَفْسٍ شَيْئاً وَ الْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ
) انفطار آيهء 19 .
(
وَ كانَ يَوْماً عَلَى الْكافِرِينَ عَسِيراً
) .
بالجمله كسانى كه در محشر وارد مىشوند چندين قسم هستند .
قسمت اول : كفار و ارباب ضلال كه از روى تقصير و عناد ايمان نياوردند اين آيه اين قسمت را بيان مىفرمايد كه براى آنها بسيار سخت و دشوار است چه از انس باشند يا از شياطين و كفار جن .
قسمت دوم : كفار هستند كه از روى قصور بوده مثل اطفال و مجانين و بلها دور دستان از حق و حقيقت اينها نه معذب هستند چون تقصير نكردند ، و نه متنعم به بهشت چون قابليت ندارند از براى آنها جايى مهيا فرموده يك زندگانى مختصرى دارند .
قسمت سوم : مؤمنين جن هستند آنها هم مناسب حال خود بهشتى دارند غير از بهشت انس و متنعم هستند .
قسمت چهارم : حيوانات و وحوش ، صحرايى دارند مناسب خود