(
وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ
) : از امم ماضيه امّت آدم و نوح و ابراهيم و موسى و عيسى .
(
جَعَلْنا مَنْسَكاً
) : از براى منسك اطلاقاتى است ، اطلاق بر ذبيحه مىشود كه قربانى باشد ، و منسك محلّ ذبح است كه در اين شريعت منى مىباشد . و اطلاق بر افعال حجّ مىشود مىگويى : مناسك حجّ مىفرمايد :
« فَإِذا قَضَيْتُمْ مَناسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ »
بقره آيهء 196 ، اطلاق بر كلّيهء عبادات و وظائف شرعيّه هم مىشود ، و بر مذهب و طريقت چنانچه در همين آيهء 66 مىفرمايد :
« لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً هُمْ ناسِكُوهُ »
و اهل عبادت را ناسك مىگويند :
« قُلْ إِنَّ صَلاتِي وَ نُسُكِي وَ مَحْيايَ وَ مَماتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ »
انعام آيهء 166 .
« لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلى ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعامِ »
ممكن است مراد تسميه باشد در موقع ذبح كه بدون تسميه حرام است و ميته ، و ممكن است مراد شكر اين نعمت است كه خداوند حلال فرموده لحوم انعام را به اين كه هميشه به ياد خدا باشيد و او را عبادت كنيد بقرينهء جمله بعد كه مىفرمايد :
(
فَإِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ
) : به وحدت حقّهء حقيقيّة ذاتيّه كه صرف الوجود است اجزاء ندارد بسيط صرف است صفات عين ذات است شريك و عديل و مثل و ضدّى و ندى ندارد غنى بالذات است ، نه در ذات و نه در صفات و نه در افعال و نه در عبادت ، و اين عقيده مخصوص به شيعه است و غير آنها يك نوع شريك را توهّم كردهاند كه مكرّر اشاره شده .
(
فَلَهُ أَسْلِمُوا
) : بايد تسليم جميع اوامر و نواهى او باشيد در تشريعيّات و و تسليم جميع مقدّرات در تكوينيّات .
(
وَ بَشِّرِ الْمُخْبِتِينَ
) اخبات سكونت قلب و نفس و خشوع و تواضع است چنانچه در آيهء بعد صفات مخبتين را بيان مىفرمايد .