( توضيح ) كلام اينكه اهل محشر سه طائفه ميشوند ، يك طايفه كسانى كه بدون ايمان از دنيا رفته باشند يا اصلا ايمان نداشته باشند مثل مشركين و كفار و اهل ضلالت از مخالفين و معاندين و ناصبين و شاكّين و كسانى كه منكر يكى از ضروريات دين يا ضروريات مذهب شيعهء اثنى عشرى باشند يا اگر ايمان داشته بواسطهء كثرت معاصى سلب ايمان از او شده و لو عند الموت باغواء شياطين انسى و جنّى اينها قابل شفاعت نيستند و مورد .
(
يَوْمَئِذٍ لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ
) هستند نه احدى در حق آنها شفاعت مىكند نه بر فرض اگر شفاعت كند شفاعت او در حق آنها نفع ندارد ، طايفه دوّم كسانى كه با ايمان و عمل صالح و آمرزنده از دنيا رفتند يا اصلا معصيت از آنها صادر نشده يا موفق بتوبه شدند يا باعمال صالحه و بليّات وارده تدارك معاصي آنها شده اينها هم احتياج بشفاعت ندارند و اهل سعادت و نجات هستند مگر براى ارتفاع درجات آنها در بهشت محتاج بشفاعت باشند .
طايفهء سيّم كسانى كه با ايمان از دنيا رفته و آلوده بمعاصى شده و تدارك نشده اينها جزو مستثنى منه .
(
إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ
) خداوند براى ايمان آنها اذن ميدهد بشفعاء كه در حق آنها شفاعت كنند .
(
وَ رَضِيَ لَهُ قَوْلًا
) و لو بافعال آنها رضايت نداشته باشد چون معاصى مورد رضاى حق نيست و لكن بقول آنها كه ايمان و اقرار به آنچه مدخليّت در ايمان دارد راضى است و شفعاء روز قيامت هم دو دسته هستند و شفعاء عامّه كه شفاعت آنها شامل جميع مىشود خاندان محمّد و آل او صلّى اللَّه عليه و سلم كه حتى انبياء هم محتاج بشفاعت آنها هستند در ارتفاع درجات و شفاعت خاصّه مثل شفاعت انبياء در حق امّت خود قرآن در حقّ اهلش و مؤمنين در حق يكديگر و ايّام متبركه مثل شهر رمضان .