ميبرد و در هوى به صورت ابر در ميآورد و بتوسط رياح اين ابرها را حركت ميدهد بالاى اين قسمت بارز زمين و از آنها باران و برف و تگرگ مىبارد و از اين كوهها آب جارى مىشود و انهارى تشكيل داده مىشود و در اعماق زمين فرو ميرود و چاهها و چشمهها وسيله بقاء اين آبها است كه در اطراف زمين باختلاف فصول دست رسى به آب داشته باشند .
وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ
از اشجار و رياحين و حبوبات و ادويه و آنچه محل احتياج سكنه است از انسان و حيوانات مقرر فرمود .
زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ
بعضى گفتند اثنين بيان زوجين است يعنى از هر ثمره زوجين قرار داديم نر و ماده كه اينها دو قسم آثار دارند آثار نر اين است كه گرد آنها را بتوسط رياح بماده مىرساند و آثار ماده اينست كه ثمره از او خارج مىشود . و بعضى گفتند مراد از زوجين همان نر و ماده است و مراد از اثنين دو صنف مختلف مثل حلو و حامض ، ابيض و اسود ، صيفى و شتوى : رطب و يابس احمر و اصفر ، عذب و مالح . بعضى عكس اين گفتند لكن به نظر معناى اول اقرب ميآيد زيرا اصناف مختلفه بسيار است دو صنف نيست .
يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ
شب را پرده قرار داده براى روز كه روز مستور مىشود بشب روز براى استفاده و شب براى استراحت .
إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
در معناى فكر گفتند ( الفكر حركة من المبادى و من مبادى الى المرادى ) فكر ترتيب مقدمات است مثل صغرى قضايا و كبراى آنها براى اخذ نتيجه مثلا مىگويى ( العالم متغير و كل متغير حادث فالعالم حادث ) و در اينجا از اين آثار پى ميبرى بوجود مؤثّر كه تمام اينها دليل بر وجود حق است
( و فى كل شيئى له آية * تدل على انه واحد )
و اما كسانى كه درك نميكنند و غافل هستند انكار ميكنند .