بسط بسيط لازم دارد لكن از وضع تفسير خارج است .
[ سوره الرعد ( 13 ) : آيه 5 ]
وَ إِنْ تَعْجَبْ فَعَجَبٌ قَوْلُهُمْ أَ إِذا كُنَّا تُراباً أَ إِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ أُولئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ وَ أُولئِكَ الْأَغْلالُ فِي أَعْناقِهِمْ وَ أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ( 5 )
و اگر شما تعجب ميكنى از اين كفار بجا است جاى تعجب است قول آنها كه ميگويند آيا زمانى كه ما خاك شديم آيا البته هر آينه خلقت تازهاى پيدا ميكنيم .
توضيح كلام اينكه تغيير شيئى بشيئى سه نحوه است : 1 - تغيير اوصاف و اعراض با حفظ حقيقت مثل اينكه صحيح مريض شود ، جاهل عالم گردد . كافر مؤمن شود ، سفيد سياه شود و امثال اينها .
2 - انقلاب است كه نوع تغيير كند با حفظ جنسيت مثل اصحاب سبت كه ميفرمايد
فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ
بقره آيه 61 اعراف آيه 166 . بلكه بسيارى در باطن به صورت حيوانات هستند و لو در ظاهر به صورت انسان و در بسيارى از مواقع بتوسط ائمه اطهار پرده برداشته ميشد و بواطن آنها ظاهر ميگرديد و فرداى قيامت هم
يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ
است طارق آيه 9 . و مثل خمر خلّ شود و غير اينها ، 3 - استحاله است كه حقيقت شيئى به كلى حقيقت ديگرى شود مثل نطفه علقه شود ، علقه مضغه شود ، مضغه لحم و استخوان شود و امثال اينها خداوندى كه قدرت دارد خاك را انسان كند و انسان را خاك كند باز قدرت دارد خاك را انسان كند چنانچه ميفرمايد
يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ
الحج آيه 5 و ميفرمايد
هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ
مؤمن آيه 66 .