ظالم متوجه مىشود .
2 - كلام متصديان و كارمندان يوسف باشد كه آنها گفتند كه ما هم اين نحو است عمل ماها فقط همان ظالم كه وجد فى رحله جزاء ميدهيم با ديگران كارى نداريم .
3 - آنكه فرمايش خداوند كه ظالمين را عقوبت ميكنيم كسى را بواسطه ظلم ديگرى مأخوذ نميكنيم و اين احتمال به نظر اقرب است و نظائرش در قرآن بسيار است مثل آيه
إِنَّ الْمُلُوكَ إِذا دَخَلُوا قَرْيَةً أَفْسَدُوها وَ جَعَلُوا أَعِزَّةَ أَهْلِها أَذِلَّةً وَ كَذلِكَ يَفْعَلُونَ
نمل آيه 34 ، و البته بمقتضاى عدل هم همين است هر كسى جزاى عمل خود را مىبيند غاية الامر فاعل ظلم سه قسم هستند فاعل بالمباشرة فاعل بالتسبيب فاعل بالرضا هر كدام بعقوبت خود گرفتار هستند مثل اينكه در قتل ابى عبد اللَّه و ظلم به اين خاندان عصمت يك دسته مباشرت داشتند مثل لشكر كربلا - يك دسته سبب شدند از ابى بكر و عمر و عثمان و معاويه و يزيد و ابن مرجانه و يك دسته راضى به اين ظلمها بودند مثل اهل شام بلكه تمام فرق عامه و تمام در عقوبت شريك هستند كل بحسبه و مقدار ظلمه .
[ سوره يوسف ( 12 ) : آيه 76 ]
فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعاءِ أَخِيهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَها مِنْ وِعاءِ أَخِيهِ كَذلِكَ كِدْنا لِيُوسُفَ ما كانَ لِيَأْخُذَ أَخاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ إِلاَّ أَنْ يَشاءَ اللَّهُ نَرْفَعُ دَرَجاتٍ مَنْ نَشاءُ وَ فَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ ( 76 )
پس ابتداء كرد يوسف بظروف و بارهاى آنها پيش از بار برادرش پس از آن استخراج كرد و بيرون آورد از بار برادرش همين نحو تمهيد زديم براى يوسف نبود كه بگيرد برادر خود را در آئين ملك مگر آنكه مشيت الهى تعلق