كه شما با قاعدين قعود كنيد .
وَ لَوْ أَرادُوا الْخُرُوجَ
لو امتناعيه است يعنى هرگز اينها خيال خروج براى جهاد نداشتند و دليل بر اينكه ابدا قصد خروج نداشتند اينست كه اگر اراده داشتند
لَأَعَدُّوا لَهُ عُدَّةً
عدّه تهيه اسباب فعل است اينها تهيه و تدارك اسباب خروج را ميكردند ، و تعبير بعدّه اشاره باينست كه لا اقل يكى از اسباب خروج را فراهم ميكردند اينها هيچگونه تداركى نكردند فقط براى اينكه در نظر مسلمين نفاق و مخالفت آنها ظاهر نشود آمدند از حضرت استيذان كنند كه بگويند ما بر حسب اجازه حضرت توقف كرديم .
وَ لكِنْ كَرِهَ اللَّهُ انْبِعاثَهُمْ
چون خداوند ميدانست كه اگر اينها با مجاهدين خروج ميكردند در ميدان جنگ فرار ميكردند و باعث شكست مسلمين ميشد و در اوامر نبىّ تخلف ميكردند و هزار مفسده ديگر و معناى كراهت در مقابل اراده است و اختلاف است بين حكماء و متكلمين در اينكه اراده و كراهت از صفات ذات است كه حكماء قائلند يا از صفات فعل است چنانچه متكلمين قائلند و حق با حكماء است و معناى اراده علم بصلاح فعل است چنانچه حكمت علم بمصلحت است و فعل چون داراى مصلحت باشد صلاح مىشود چنانچه اگر داراى مفسده باشد فساد مىشود و خداوند به همه چيز عالم است ، و در مقام خود گفتهايم كه بسيارى از صفات الهيه مرجعش بعلم است بصير علم بمبصرات ، سميع علم بمسموعات ، مدرك علم بجزئيات حكيم علم بمصالح ، مريد علم بصلاح ، كاره علم بفساد ، خبير علم بقضايا و نحو اينها و البته هيچگونه فعلى در عالم واقع نميشود مگر باراده او
ما قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوها قائِمَةً عَلى أُصُولِها فَبِإِذْنِ اللَّهِ
الحشر آيه 5 ، و اين منافات با اختيار و تكليف و ثواب و عقاب ندارد .
فَثَبَّطَهُمْ
خداوند آنها را ثابت فرمود كه خارج نشوند نظر بمفاسد خروج