نعمتى را كه بقومى انعام فرموده تا اينكه آنها تغيير بدهند آنچه بنفوس خود بودند يعنى كفر و عصيان پيدا كنند و بدرستى كه خداوند شنوا و دانا است
لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ
ابراهيم آيه 7 .
شكر نعمت نعمتت افزون كند * كفر نعمت از كفت بيرون كند
يكى از احكام عقليه بلكه از ضروريات اوليه شكر منعم است . شكر بمعنى قدردانى و صرف كردن نعمت در آنچه غرض منعم تعلق گرفته ، نعم الهى را صرف در طاعت نمودن ، و كفران آن صرف در معاصى است . مثلا صرف نعمت اعضاء بدن مثل چشم و گوش و لسان و دست و پا و ساير اعضاء اگر صرف در عبادات موظفه بر آن اعضاء نمود شكر است و اگر صرف در معاصى نمود كفران است و موجب سلب آن نعمت و تبديل به نقمت مىشود ، ارسال انبياء و انزال كتب و جعل احكام بزرگترين نعم الهى است اگر ايمان آوردند و اطاعت كردند و اخذ نمودند سعادتمند و رستگار و مشمول نعم الهى در دنيا و آخرت ميشوند و اگر مخالفت نمودند و ردّ كردند و ايمان نياوردند دچار بليات دنيوى و عقوبات اخروى ميكردند لذا ميفرمايد
ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ
اين بلياتى كه بر امم سابقه و بر اين امت نازل شد براى اينست كه خداوند
لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلى قَوْمٍ
مثل نعمت انبياء و ايمان و توفيق و نعم دنيويه از صحت و سلامت و وسعت و غير اينها از نعم
حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ
ايمان را بكفر ، اطاعت را به معصيت ، تقوى را بطغيان صرف كردند ، اموال و ساير نعمتها را در مصرف حرام البته خدا هم آن نعمت را از او سلب مىكند و تبديل به نقمت و عذاب ميفرمايد
وَ أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
هم كلمات شما را ميشنود و هم بافعال و ظاهر و باطن شما آگاه است