تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى) — صفحة 451

مساهمون:

ص٤٥١
حق از آن عالم خبرى ندارد و عالم جبروت كه عالم مجردات از عقول و نفوس و عوالم علويه مثل عالم ملائكه و عرش و كرسى و افلاك و كواكب و ما فيها از كرات جوّيه مثل سدرة المنتهى و بيت المعمور و امثال اينها و عوالم سفليه مثل كره زمين و آب و هوا و آنچه در آنها موجود است از جمادات ، نباتات ، حيوانات جنّ و انس . مقدمه دوم اينكه رؤيت شىء بسا برؤيت آثار او است رؤيت مصنوع رؤيت صانع است و البته هر چه اثر قوىتر و صنع لطيف‌تر باشد يعنى ريزه‌كارى در او بيشتر باشد دلالت او بر صانعش بالاتر است و مراتب فهم و ادراك بشر هم مختلف است هر كس به قدر استعدادش ميتواند درك كند چنانچه در معرفت بمقام نبوت و ولايت خاصه نبيّنا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و الأئمه عليهم السّلام هم مختلف هستند كسى زائد از مقدار استعداد خود اگر بخواهد پرواز كند هلاك مىشود و از اينجا است كه بسيارى غلوّ كردند در حق ائمه و انبياء و مقام الوهيت بر آنها قائل شدند . پس از اين دو مقدمه مىگوييم حضرت موسى به مقدار استعداد خود معرفت داشت و از آثار مشاهده مؤثر مينمود در اين مورد كه خداوند با او تكلم كرد و كليم اللَّه شد تصور كرد كه بيش از اين استعدادى كه داشت كه بمقام نبوت و رسالت و كليميت رسيده باز هم استعداد مشاهده انوار جلال و عظمت پروردگار را دارد لذا تمناى بيشترى كرد از اين جهت ميفرمايد
وَ لَمَّا جاءَ مُوسى لِمِيقاتِنا
كه مورد دعوت الهى شده
وَ كَلَّمَهُ رَبُّهُ
كه خداوند بدون واسطه ملك ايجاد كلام فرمود و كليم اللَّه شد .
قالَ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ
بيشتر از آنچه مشاهده كرده‌ام به من ارائه فرما خطاب رسيد كه استعداد بيشتر از آنچه به تو عنايت شده ندارى و طاقت مشاهده در تو نيست لذا فرمود
لَنْ تَرانِي
هرگز نميتوانى و براى اينكه بر او معلوم