وَ يُنْذِرُونَكُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا
انذار بيم و خوف انداختن است كه پس از اين عالم عالم قيامت و روز پرس و سؤال و دادن جزاء اعمال و حساب و صراط و ميزان و تطاير كتب و بهشت و جهنم و ثواب و عقاب است و همچه روزى را خواهيد ملاقات نمود .
قالُوا شَهِدْنا عَلى أَنْفُسِنا
گفتند شهادت داديم على انفسنا ، شهود يوم القيمة بسيار است كه از آن جمله اعضاء و جوارح كه از جمله آنها السنه آنها است كه نميتوانند انكار كنند و تعبير بماضى كه نگفتند نشهد بلكه گفتند شهدنا شايد اين باشد كه جمله در تقدير است يعنى قبل از اين سؤال سؤالاتى از ما شده و بر طبقش شهادت دادهايم از حين موت و قبر و عالم برزخ و قيامت قبل از اين سؤال و اقرار بكفر خود و اعمال سيّئه خود كه تمام به ضرر ما تمام شده كردهايم ولى منشأ كفر و سوء عمل ما و تكذيب رسل فريب دنيا بوده كه گفتند سه دشمن هم دست شده : دنيا و نفس اماره و شياطين جنى و انسى لذا خداوند ميفرمايد
وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا
اين فرمايش الهى است نه كلام آنها زيرا اگر كلام آنها بود ميگفتند و غرّتنا و نيز خداوند خبر ميدهد و ميفرمايد
وَ شَهِدُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ
اشاره به همان شهادت است كه خود اقرار كردند و كلام آنها نيست چنانچه بعض مفسرين توهم كردند و خواستند فرق بين دو شهادت گذارند .
أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ
زيرا اگر كلام آنها بود ميگفتند شهدنا على انفسنا انّا كنّا كافرين و اين آيه منافات ندارد با آيه شريفه
الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلى أَفْواهِهِمْ وَ تُكَلِّمُنا أَيْدِيهِمْ وَ تَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ
يس آيه 65 ، و با آيه كه انكار كنند
وَ اللَّهِ رَبِّنا ما كُنَّا مُشْرِكِينَ
انعام آيه 23 ، و آيات ديگر زيرا مقامات قيامت مختلف و متعدد است در بعضى اقرار و در بعضى انكار مثل بوقلمون هر لحظه برنگى در ميآيد