شما استقرار و ثبات داريد و بعضى بعنوان وديعه سپرده شدهايد بتحقيق تفصيل داديم آيات را براى قومى كه بفهمند .
وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ
مراد حضرت آدم عليه السّلام است ، و اشكال به اينكه انشاء از دو نفس است آدم و حوّى مدفوع است كه حوّى هم از فاضل طينت آدم خلق شده بالاخره مرجع يك نفس است .
فَمُسْتَقَرٌّ وَ مُسْتَوْدَعٌ
بعضى گفتند مستقر فى الرحم تا زمان ولادت و مستودع فى القبر تا قيام قيامت ، و بعضى گفتند مستقر در بطون امّهات و مستودع فى اصلاب آباء ، و بعضى گفتند مستقر در روى زمين در دنيا و مستودع در قيامت ، و بعضى گفتند مستقر در حيات دنيوى و مستودع بعد از موت ، و بعضى گفتند مستقر در قبر و مستودع در دنيا و تمام اينها علاوه بر اينكه تفسير برأى است و خيالبافى است خلاف ظاهر بلكه صريح آيه است زيرا تمام اين مراحل از صلب پدر و رحم مادر و دنيا و قبر و قيامت براى تمام نفوس است و آيه نفوس را و افراد را دو قسمت كرده يك قسمت مستقر كه مستودع نيست و قسم دوم بالعكس و لذا گفتند تفصيل قاطع شركت است و تقسيم قاطع وحدت است و در اخبار بسيارى دارد مستقر در ايمان تا آخر عمر و ثابتقدم و مستودع در ايمان كه يك زمانى باشد و بعد زائل شود مثل زبير و اين معنى هم در بادى نظر خالى از اشكال نيست زيرا اين معنى از صفات ايمان است كه ايمان مستقرّ داريم و ايمان مستودع نه از صفات اشخاص است كه افراد بعضى مستقر هستند و بعضى مستودع لكن آنچه به نظر ميرسد كه هم رفع اشكال از اخبار بشود و هم با ظاهر تقسيم و تفصيل سازش داشته باشد و اللَّه العالم اينكه افراد بشر از زمان آدم تا قيامت دو دسته هستند :
مؤمن و كافر يعنى غير مؤمن چنانچه ميفرمايد
فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَ سَعِيدٌ
هود آيه 107 ، امّا مؤمنين به مردن نميميرند و زنده هستند و متنعم بنعم الهى تا دخول در بهشت