و از وسط آنها زرع و اشجار خارج مىكند
يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ مُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ
نوع مفسرين تفسير نمودند ميت را بهسته و دانه كه يك جمادى بيش نيست و از آنها زرع و شجر خارج مىشود و از زرع و شجر دانه و هسته بيرون ميآيد لكن اين تفسير به نظر تمام نيست از دو جهت يكى آنكه جمله اولى بر اين معنى دلالت داشت اين موجب تكرار مىشود ، ديگر آنكه حبه و هسته تا مادامى كه فاسد نشده آن حيات نباتى كه زرع و شجر دارد داراست و اگر فاسد شد ديگر زرع و شجرى از او خارج نميشود بلكه مراد چنانچه از آيات و اخبار بسيارى استفاده مىشود مراد حيات ايمانى است و موت كفر چنانچه ميفرمايد
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ
انفال آيه 24 ،
أَ وَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناهُ وَ جَعَلْنا لَهُ نُوراً يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ
انعام 122 ، و در اخبار بسيارى از كافى و عياشى و نهج البيان و على بن ابراهيم از حضرت باقر و حضرت صادق عليهما السّلام تفسير فرمودند الحى المؤمن و الميت الكافر ، از نطفه مؤمن كافر خارج مىشود و از كافر مؤمن ، و نكته اينكه در اول بفعل مستقبل و در دوم باسم فاعل تعبير فرموده به اينكه مؤمن از كافر خارج شود بتوفيق و عنايت الهى است و كافر از مؤمن خارج شود بسوء اختيار خود است
ذلِكُمُ اللَّهُ
غير از او احدى قدرت بر اين امور ندارد
فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ
و نسبت اين امور را به غير خدا از اسباب و معدات و كواكب و طبيعت ميدهند كه اين دروغ محض و افتراء به خداوند است .
[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيه 96 ]
فالِقُ الْإِصْباحِ وَ جَعَلَ اللَّيْلَ سَكَناً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ حُسْباناً ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ ( 96 )
شكافنده صبح آوردن است و قرار داد شب را براى سكونت و استراحت