در اثبات خلود صفحه 179 - خاتمه كتاب مفصلا متعرض شدهايم و خلاصه آن اينست كه حكمت آن يا از آثار طبيعى است طبيعت آتش سوختن است ، آب غرق است باران خرابى مىرساند ، با اينكه آب ، آتش ، باران نعمت است . و يا در اثر سستى و تنبلى و عدم رعايت بهداشت به فقر و ذلت يا مرض و هلاكت ميافتند يا عقوبت معاصى است يا امتحان است يا تربيت اخلاقى است يا ارتفاع درجه يا هزارها حكم ديگر كه ما درك نميكنيم .
( مثقال ذرة ) فعل قبيح كم يا زياد ، كوچك يا بزرگ تماما قبيح است ، و مراد از مثقال سنگينى است ، و ذره يا مورچه زرد كوچك است كه به چشم نميآيد يا ذرات پراكنده در هوى است .
( و ان تك ) يعنى همان مثقال ذره ( حسنة ) حسنه و كار خير باشد خداوند جزاى آن را ( يضاعفها ) چندين برابر عنايت ميفرمايد
وَ يُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْراً عَظِيماً
اجر و ثواب بزرگى براى كوچكترين عبادات و حسنات عنايت ميفرمايد و اين دليل است بر اينكه هيچ عمل خيرى را و هيچ عبادت را كوچك و حقير نشماريد بسا همين عمل كوچك ميزان عمل را سنگين مىكند و انسان بهشتى مىشود چنانچه هيچ معصيت را هم كوچك و حقير ندانيد بسا همان ميزان را سبك و انسان را جهنمى مىكند .
[ سوره النساء ( 4 ) : آيه 41 ]
فَكَيْفَ إِذا جِئْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَ جِئْنا بِكَ عَلى هؤُلاءِ شَهِيداً ( 41 )
پس چگونه است وقتى كه بياوريم از هر دسته گواهى دهنده و بياوريم تو را بر آنها گواه .
( فكيف ) يعنى چگونه است حال ناس در روز قيامت
إِذا جِئْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ