از باب عطف خاص است بعام كه
عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
باشد بلكه اظهر مصاديق آن است و از اين آيه و آيات بسيارى از قرآن استفاده مىشود كه ايمان تنها مورد جميع اين مثوبات نيست بلكه اعمال صالحه يا در بعض آيات تقوى هم لازم دارد .
و توضيح مطلب آنكه افراد بشر در قيامت بر چهار دسته تقسيم ميشوند : يك قسمت كسانى كه نه ايمان داشته و نه عمل صالحى مثل اكثر كفّار بخصوص منهمكين آنها در معاصى و ظلم كه در اشدّ دركات جهنّم معذّب بانواع عذاب گرفتار هستند .
قسمت دوم - كسانى كه ايمان ندارند و لكن اعمال صالحه بسا از آنها صادر شده اينها بواسطه نداشتن ايمان در جهنّم معذّب هستند لكن بواسطه پارهاى از اخلاق فاضله يا اعمال صالحه تخفيفى در عذاب دارند هر كس به قدر خود .
قسمت سوم - كسانى كه با ايمان از دنيا رفتند لكن اعمال سيّئه آنها بسيار و اعمال صالحه قليل ، اينها بواسطه ايمان مسلّما اهل نجات هستند و نائل به بهشت خواهند شد لكن بواسطه كوتاهى در اعمال صالحه يا كثرت معاصى گرفتار هستند يا در موقع قبض روح يا در عالم برزخ و قبر يا در صحراى محشر يا العياذ باللّه در جهنّم تا رحمت الهى و مغفرت حق و شفاعت شفعاء شامل حال آنها شود و نجات پيدا كنند چون قابليّت آن را دارند و بالاخره از مورد اين آيه خارج هستند .
قسمت چهارم - كسانى هستند كه مشمول اين آيه و آيات ديگر بسيار هستند و آنها كسانى هستند كه در حق آنها ميفرمايد
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا
كه بجميع عقائد حقّه معتقد باشند و انكار ضروريّات دين و مذهب را ننمايند و اعمالى كه موجب كفر شود از آنها سر نزند .
وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
از اعمال واجبه و مستحبّه كوتاهى نكنند بالاخص اين دو عمل مهم اسلامى را انجام دهند كه
وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ
باشد جميع فوائد دنيوى و اخروى را حيازت كردهاند كه
لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ
از نتايج دنيوى و اخروى