مثلا در اول حمل و ميزان كه از غروب تا طلوع آفتاب دوازده ساعت است از مغرب تا طلوع فجر ده ساعت و ربع است و ثلث آن سه ساعت و بيست و پنج دقيقه است كه از شب عرفى گذشته باشد سه ساعت و چهل دقيقه :
و كلمه بالاسحار چون جمع محلّا بالف و لام است و افاده عموم مىكند دلالت دارد بر اينكه يكى از صفات اهل تقوى اينست كه در جميع سحرها در مناجات با خدا كه بهترين اوقات است استغفار ميكنند .
لكن در اخبار دارد كسى كه يك سال در قنوت وتر هفتاد مرتبه استغفار كند جزو مستغفرين بالاسحار محسوب مىشود چنانچه در برهان از شيخ طوسى از حضرت صادق عليه السّلام روايت مىكند كه فرمود
( من قال فى آخر الوتر فى السحر استغفر اللَّه ربّى و اتوب اليه سبعين مرّة و دام على ذلك سنة كتبه اللَّه من المستغفرين بالاسحار )
و از صدوق ( قدّس سرّه ) از آن حضرت روايت مىكند كه فرمود
( من قال فى و تره استغفر اللَّه و اتوب اليه سبعين مرّة و واظب على ذلك حتّى تمضى سنة كتبه اللَّه من المستغفرين بالاسحار و وجبت المغفرة له من اللَّه عزّ و جلّ ) .
و از اين دو حديث استحباب هر دو طريق با ذكر ربّى و بدون آن ثابت مىشود . و در مجمع البيان از حضرت صادق عليه السّلام روايت مىكند فرمود
( انّ من استغفر اللَّه سبعين مرّة فى وقت السحر فهو من اهل هذه الآية ) .
و از اين حديث سه مطلب استفاده مىشود : يكى آنكه ادامه يك سال لازم نيست ؛ ديگر آنكه در قنوت وتر لازم نيست ، سوم آنكه مجرّد ( استغفر اللَّه ) بدون كلمه ( و اتوب اليه ) كافيست .
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى) — صفحة 137
مساهمون: السيد عبد الحسين الطيب
ص١٣٧