همه اينها را به پيغمبرش وحى مىنمايد و احتياج بكشف مسلمين از يهود نيست و از اينجهت در مقام ردّ بر آنها ميفرمايد :
أَ وَ لا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ
آيا اينها نميدانند كه خداوند ميداند آنچه را اينها پنهان ميدارند از بشارات تورات و غير آنها ، از نفاق و دورويى آنها در دعوى و اظهار اسلامشان و آنچه را آشكارا ميدارند و از اين آيه استفاده مىشود كه يهود بواسطه توغل در ماديت حتى علم خدا را هم محدود ميدانسته و گمان ميكردند اگر چيزى را پنهان دارند و مسلمانان را از آن مطلع نسازند خدا نميداند و حجت او بر آنها تمام نخواهد بود و گرنه كسى كه معتقد به خدا باشد و او را عالم السر و الخفيات و علام الغيوب بداند چنين كلامى از او صادر نميشود .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 78 ]
وَ مِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لا يَعْلَمُونَ الْكِتابَ إِلاَّ أَمانِيَّ وَ إِنْ هُمْ إِلاَّ يَظُنُّونَ ( 78 )
( و بعضى از اهل كتاب سواد خواندن و نوشتن ندارند و از كتاب نمىدانند جز دروغها و بهم بافتههاى مزوران را ، و نيستند اينها جز اين كه گمان مىبرند ) .
در بيان اين آيه شريفه در چند مقام بحث مىشود :
« اول در معنى اميّون » : امّى منسوب بامّ است و امّ در قرآن بمعانى چندى اطلاق شده :
1 -
وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ
« 1 » بمعنى اصل كتاب و اشاره بلوح محفوظ است چنانچه در آيه ديگر نيز ميفرمايد :
يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ
« 2 » و ام الكتاب بر سوره فاتحه نيز اطلاق شده
هامش
( 1 ) - سوره الزخرف آيه 3
( 2 ) - سوره الرعد آيه 39