نيز بسيار ممدوح تا چه رسد به اينكه شخص براى هر مطلب ناچيزى قسم ياد كند . 2 - در مورد قسم بايد متعلق آن مرجوح نباشد بلكه يا واجب يا مستحبّ و يا مباح باشد ، پس اگر بر ترك واجب يا ترك مستحبى يا فعل حرامى قسم ياد كند ، منعقد نميشود چنانچه مورد آيه همين است كه اگر قسم ياد كند بر ترك اصلاح بين مسلمانان يا ترك احسان بوالدين يا زوجه يا غير اينها و يا بر ترك تقوى يعنى فعل حرام ، منعقد نمىگردد و مفاد دو حديث اخير نيز همين است و بنا بر اين معنى احتياج بتقدير لاء نافيه نيست زيرا معنى اينست كه خدا را در معرض قسم قرار ندهيد تا احسان كنيد يعنى قسم به خدا را مانع احسان و اصلاح بين مردم و تقوى قرار ندهيد كه مثلا بگوئيد قسم خوردهام كه به پدر و مادرم و يا برادر دينيم احسان نكنم يا قسم ياد كردهام كه ميانجيگرى نكنم و نحو اينها و اگر قسم ياد نكرده بودم احسان ميكردم و بين مردم را اصلاح مينمودم و متقى مىشدم .
3 - برّ و تقوى و اصلاح بين مردم سه عبادت بسيار بزرگ و ارزندهء است كه در آيات و اخبار بسيار تأكيد شده و در اين آيه نهى فرموده كه قسم بر ترك آنها ياد نكنيد و خود را از فيوضات آنها محروم ننمائيد .
امّا برّ اگر مراد مطلق برّ باشد چنانچه مقتضى اطلاق است شامل همه نيكيها و خوبيها از واجبات و مستحبات مىشود و هر يك داراى مثوبت خاصى است و اگر مراد برّ به غير باشد چنانچه منصرف اليه لفظ است و از حديث دوم نيز استفاده مىشود مانند برّ بوالدين و ارحام و برادران دينى آن هم از اعمال بزرگ و داراى مثوبات بسيار است و از صفات برجسته انبياء ( ع ) است چنانچه درباره يحيى ( ع ) و عيسى ( ع ) و غير اينها ذكر شده .
و امّا تقوى كه عبارت از پارسايى و پرهيزكارى است افضل جميع عبادات
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى) — صفحة 449
مساهمون: السيد عبد الحسين الطيب
ص٤٤٩