اگر مريض يا مسافر باشيد روزه بر شما واجب نيست و بايد در روزهاى ديگر قضا كنيد و اگر كسانى كه تحمل روزه براى آنها مشكل است مىتوانند افطار كنند و بجاى هر روز مدى از طعام بمساكين دهند پس از آن در آيه سوم فضيلت ماه رمضان را گوشزد فرموده كه ماهى است قرآن در آن نازل شده و بعد از تمهيد اين مقدمات و زمينه چينىها ميفرمايد هر كس در شهر رمضان حاضر است واجب است روزه بگيرد .
و امّا توهم اينكه اين جمله يعنى
فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ
ناسخ جمله قبل يعنى
وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ
است كه آيه قبل تخيير بين صوم و روزه است و آيه بعد ايجاب روزه مينمايد ، توهم فاسدى است براى اينكه اولا اين آيات شدت ارتباط را با يكديگر دارند و پيداست كه در يك موقع نازل شده كه اول زمان تشريع صوم باشد و نسخ قبل از رسيدن زمان عمل درست نيست و ثانيا شمول اين جمله از باب اطلاق است و آيه قبل مقيد است و با ذكر مقيد قبلا جايى براى اطلاق نمىماند و مقدمات حكمت جارى نيست .
وَ مَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ
مراد از ايام اخر روزهاى غير شهر رمضان است و آن از شوال تا شعبان موسع است و وقت معينى براى آنها جعل نشده ولى بايد به ماه رمضان ديگر نرسد كه اگر برسد هم قضا و هم كفاره دارد و آوردن اين جمله در اينجا از باب تكرار نيست زيرا در آيه سابقه زمان عمل معين نشده بود تنها براى تمهيد حكم بيان نمود كه روزه در ايام معدودى بر شما واجب شد و مريض و مسافر هم در روزهاى ديگرى روزه بگيرند ولى در اين آيه زمان فعل را معين فرموده و مريض و مسافر در آن زمان را هم ميفرمايد در روزهاى ديگر روزه بگيرند .
يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ
خداوند در برداشتن روزه