و كتمان شهادت الهى را نمودهاند كه فرموده همه آنها بر اسلام بودند .
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ
اين شهادتى را كه كتمان نمودند يا شهادت الهى است به اينكه ابراهيم و انبياء بعد از او بر اسلام بوده و سفارش و وصيت به اين معنى مينمودهاند چنانچه در آيات قبل ذكر شد ، و يا شهادت به اينكه ابراهيم و انبياء بعد از او و موسى و عيسى خبر به بعثت پيغمبر اسلام و اينكه او خاتم پيغمبران است داده چنانچه در آيات قبل ذكر شد و در كتب عهدين نيز مذكور است ، و از اين آيه استفاده مىشود كه كتمان شهادت بويژه در امر دين بزرگترين ظلم است هم نسبت به خود كتمان كننده كه خود را مستحق عذاب ابدى مىكند و هم نسبت بدين و پيغمبران الهى كه دين آنان را پايمال مىكند و هم نسبت بسايرين از متابعين خود كه آنان را در ضلالت و گمراهى مىاندازد و از اين جهت يكى از معاصى كبيره بوده و آيات و اخبار بسيار در مذمّت آن وارد شده است .
وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ
غفلت عبارت از عدم توجّه است و سهو ، خروج از قوه ذاكره ، و نسيان ، خروج از قوه حافظه مىباشد و لذا در مورد غفلت و سهو باندك توجه متذكر ميشويم ولى در مورد نسيان بسا كمال توجه مىشود و مطلب به نظر نمىآيد و اين عوارض از خواص بشر غير معصوم است لكن ذات اقدس حق تبارك و تعالى كه علمش عين ذات او و غير متناهى است و احاطه بجميع موجودات دارد و عالم بجزئيات اعمال آنها از ظاهرى و باطنى مىباشد ، از اين عوارض عرى و برى است بلكه معصومين از انبياء و اولياء نيز از اين عوارض مصون و محفوظ ميباشند .