باشد و فلك را 28 روز ببرد و مقام آفتاب در هربرجى يك ماه باشد و فلك به يك سال ببرد . و مقام عطارد در هربرجى شانزده روز باشد و فلك را به شش ماه ببرد و مقام زهره در هربرجى 28 روز باشد و فلك را به ده ماه ببرد و مقام مريخ در هربرجى 45 روز باشد و فلك را به يك سال و نيم ببرد و مقام مشترى در هربرجى يك سال باشد و فلك را به دوازده سال ببرد و مقام زحل در هربرجى دو سال و نيم باشد و فلك را به سى سال ببرد .
علّامه شعرانى : مقدار سير ماه و خورشيد و مشترى و زحل - چنانكه در اين كتاب آمده است - مساوى است با آنچه منجّمان به رصد يافتند ، امّا از آن ، عطارد و زهره و مرّيخ مطابق آن نيست ، شايد در كتاب تصحيف است يا مسامحه از مؤلف بوده است و به تقريب ذكر كرده . « 1 »
لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَ الْحِسابَ
. « 2 »
مؤلف : آنگه بيان كرد كه اين چرا كردم
لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ
؛ تا شما عدد سالها بدانيد و حساب بشناسيد .
علّامه شعرانى : حركات ماه و خورشيد چنان منظّم است كه از هزاران سال پيش تاكنون تفاوتى در آن مشاهده نگشته و هرگز مشاهده نشد يك ماه قمرى وقتى چهل روز و وقتى بيست روز يا برج شمسى گاهى نود روز و گاهى پنج روز باشد يا سال وقتى 390 روز و وقتى 280 باشد . همه به اندازهء معيّن سير مىكنند ، چنانكه فرمود :
وَ قَدَّرَهُ مَنازِلَ
؛ اندازهء آن را معيّن كرديم ،
كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى *
« 3 » ؛ هريك به مدّت معيّن سير مىكنند . و فائدهء آن دانستن حساب و ضبط ماه و سال است كه اگر به اندازه نبود ، ميسّر نمىشد . « 4 »
هامش
( 1 ) . روح الجنان ، ج 6 ، ص 156 .
( 2 ) . يونس ( 10 ) آيهء 5 .
( 3 ) . رعد ( 13 ) آيهء 2 ؛ لقمان ( 31 ) آيهء 29 ؛ فاطر ( 35 ) آيهء 13 .
( 4 ) . روح الجنان ، ج 6 ، ص 156 .