وَ اقْتَرَبَ الْوَعْدُ الْحَقُّ
. « 1 »
مؤلف : گفت : چون يأجوج و مأجوج بيايند ، وعدهء قيامت نزديك رسد .
علّامه شعرانى : و به مقتضاى روايت ديگر كه گذشت ، اين قوم پيش از ظهور حضرت مهدى بيايند . « 2 »
يَوْمَ نَطْوِي السَّماءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ
. « 3 »
مؤلف : طىّ السماء را به درهم پيچيدن آسمان معنى كرده و مىگويد : يعنى روزى كه محو و نابود گردانيم آسمان را .
علّامه شعرانى : درهم پيچيدن كنايت از فنا و نيستى است ، به قول حسن . و جاى ديگر فرمود :
وَ إِذَا السَّماءُ كُشِطَتْ
« 4 » ؛ يعنى آسمان از جاكنده و بازشود ، مانند پوست از تن گوسفند كه نهان تن وى آشكار گردد . و در قيامت هم پردهء آسمان يكسو رود و حقايق آن سوى جهان بر مردم پديد شود . و شيخ عطّار از آسمان به بام زندان خدا تعبير كرده است ؛ چون بام زندان خراب شود ، انسان ايوان را مشاهده كند . « 5 »
مؤلف : و وجه دگر آنكه طىّ عبارت باشد از كتم و اخفا و مراد اعدام است ؛ يقال طويت هذا الأمر عن فلان ، أي كتمته عنه ؛ يعنى ما آسمان را به عدم بريم از وجود .
علّامه شعرانى : آسمان حجاب ميان عالم مادّى و مجرّد است و چون در نورديده شود ، عالم تجرّد ظاهر شود ، چنانكه در روايت آمده و در قرآن اشاره فرمود [ كه ] بهشت بالاى آسمانهاست و زير عرش ؛ يعنى عالم ديگر آنسوى آسمان است . « 6 »
هامش
( 1 ) . انبياء ( 21 ) آيهء 97 .
( 2 ) . روح الجنان ، ج 8 ، ص 59 .
( 3 ) . انبياء ( 21 ) آيهء 104 .
( 4 ) . تكوير ( 81 ) آيهء 11 .
( 5 ) . منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 123 .
( 6 ) . روح الجنان ، ج 8 ، ص 63 .