اي : « لا يعلم احد الغيب الّا اللّه : »
يعنى : نمىدانذ هيچكس غيب الا خذا .
و « أيّان » بمعنى متى است ؛ يعنى : كى - و گفتهاند : اي او ان . « 1 »
بَلِ ادَّارَكَ عِلْمُهُمْ فِي الْآخِرَةِ :
« بل » ، كلمهء است كه وضع كردهاند از پى اعراض از اول و اثبات ثانى . و حرف ابتدا نيز بوذ ، به شرط آنك « 2 » بدل ترك ما قبل بوذ و تقرير غير كنذ ، چنانك در آيت است . و
« بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ مِنْها [ بَلْ هُمْ مِنْها ] عَمُونَ »
هم ، برين توجيه است كه بيان كرديم .
و گفتهاند : « فى » بمعنى باست ؛ يعنى : بحدوث آخرت ، « 3 »
بل هم فى شك منها ؛ يعنى : حدوث قيامت در شكاند .
و گفتهاند : بلك ادراك ايشان در آخرت باشذ . « 4 »
و گفتهاند :
« بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ مِنْها »
؛ يعنى : خوض ننمايند ايشان در امور آخرت ، الا به شك در احوال آن . « 5 »
بَلْ هُمْ مِنْها عَمُونَ :
بلك ايشان در علم آخرت ، از راه راست افتاذهاند .
و گفتهاند : كوراند . « 6 » از عقاب و ثواب .
هامش
( 1 ) - همان مدرك .
( 2 ) - اصل نسخه : ايك .
( 3 ) - مجمع 7 / 230 .
( 4 ) - طبرى 20 / 5 ، تبيان 8 / 112 ، مجمع 7 / 231 ، رازى 8 / 417 ، كشاف 3 / 380 .
( 5 ) - تبيان و مجمع و رازى - همان صفحات .
( 6 ) - تبيان و مجمع و رازى و كشاف - همان صفحات .