دِيناً :
بدلست از
« صِراطٍ »
بطريق معنى « 1 » ، چنانك گوييى :
« هدايت الطريق او الي الطريق » « 2 »
و گفتهاند : محمولست بر معنى ، اي عرّفنى . « 3 »
دِيناً قِيَماً ؛
اى : قايما . فعيلى است مبالغه را . « 4 » و
« قِيَماً » ،
مصدرست كالشبع . « 5 »
مِلَّةَ إِبْراهِيمَ ؛
يعنى : شريعت ابرهيم . و آن مشتق است از املال ، « 6 » زيرا كه از نوشته و شنيده خبر ميدهذ . « 7 » و منصوبست ببدل . « 8 »
حَنِيفاً :
هامش
( 1 ) - كشاف 2 / 83 .
( 2 ) - تبيان 4 / 333 ، رازى 5 / 107 . چون هدايه مىتواند به مفعول دوم بنفسه يا با حرف جرّ متعدى شود لذا مىتوان گفت : هدانى ربى دينا قيما يا الى دينا قيما .
( 3 ) - تبيان ، رازى - همان صفحات .
( 4 ) - كشاف 2 / 83 . بنابر آنكه قيّما قرائت شود صفت مشبهه است ، بر وزن فعيل و اگر« قِيَماً »قرائت شود مصدر است .
( 5 ) - تبيان ، رازى - همان صفحات .
( 6 ) - بنابر مصادر مورد مراجعه ، « املاء » صحيح است .
( 7 ) - تبيان 4 / 334 ، مجمع 4 / 603 ، رازى 5 / 107 .
( 8 ) - طبرى 12 / 283 ، تبيان 4 / 334 ، مجمع 4 / 604 .