سَيَقُولُ الَّذِينَ أَشْرَكُوا ؛
يعنى : زود بوذ كه مشركان گويند ،
لَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَكْنا وَ لا آباؤُنا وَ لا حَرَّمْنا مِنْ شَيْءٍ :
اگر خذاء - تعالى - خواستى كه هيچ شرك نياورد مانى و نه پذران ما .
و اين آيت ، وقتى منزل شذ كه رسول - صلى اللّه عليه و آله - پيش از گفتن اين معنى خبر داذ . « 1 » و اين از اعظم معجزات وى بوذ . و همچنان شد كه رسول فرموذه بوذ .
و مراد ايشان ، آن بوذ كه خذاى - تعالى - از ما و پذران ما بشرك راضى است ، و آنچه ما بر خوذ حرام كردهايم ، ارادت او همان است . « 2 »
و گفتهاند : معنى آنست كه اگر خذاى - تعالى - بفعل ما خوذ راضى نبودى ، ميان ما و شرك ما ؛ يعنى : حايلى ظاهر كردى . « 3 »
كَذلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ :
بعضى مفسران گويند : اين نه جواب ايشان است ، زيرا كه مشدد است . « 4 » معنى آن بوذ كه :
« كذّبك قومك فيما اخبرتهم به »
يعنى : قوم تو ترا تكذيب كردند ، در آنچه خبر داذي ايشانرا . همچنين امم
هامش
- سوره را - تا آخر آن - ترجمه و تفسير كرده است .
( 1 ) - مجمع 4 / 587 ، تبيان 4 / 308 .
( 2 ) - تفسير ابو الفتوح رازى 5 / 85 .
( 3 ) - تفسير طبرى 12 / 208 .
( 4 ) - تبيان 4 / 309 ، تفسير رازى 5 / 86 .