باعور است و قوم كفتند كه آبر * و امّا عبد اللّه بن عمرو بن العاص كويد : كه آن اميّة بن ابى الصلت الثقفىّ است از طايف . و لكنّه اخلد الى الارض يعنى إطمأنّ اليها و ركن و تقاعس الى الدّنيا و البقاء فيها * و اتّبع هويه أمانيّه * العرب تقول لمن لا يسرع اليه نبات الشّعر و لمن لا يسرع اليه الشّيب و لمن لا يتقاعد عن الحركة فى الامور ، مخلد . لكن آن مرد با زمين نشست و [ به ] اين جهان كرائيد و با دير زيستن آسود و وربى وايست خويش رفت و آن ، آن بود كه او مى ملوك را مديح كفت و از ايشان مى صلات ستد و او را در عبد اللّه بن جدعان مديحهاء نكوست ، مثل او ، راست جن مثل سك است ، ار بر وى حملهبرى و ويرا بر تاختن دارى زفان از دهان بيرون افكند يا از وى بازشوى « 1 » هم زفان از دهان بيرون افكند ، معنى آنست ، و اللّه اعلم كه : مضطر ياوى او را ، دنياجوى ياوى ، ور ويرا آزموده ياوى ، ضجرياوى ، و رمعافا ياوى هم ضجرياوى * و ديكر معنى و اين به . ان تعلمه الحقّ لفظه و أباه و ردّه ، أ و لم تعلمه و لم تبلغه وجدته جاهلا آبيا عاصيا . و اين لايقتر است بقصه .
مىكويد : ار او را آكاه كنى از حق ، حق نپذيرد و اكر آكه نكنى از حق ، خود ، حق نشناسد و از بهر آن يلهث مثل زد كه در دهن لاهث هيج جيز بنماند كه زفان از دهن بيرون جنباند ، و بيرون افكند ، جيز نكاه ندارذ ، و بنبذيرد و لهث از صفات سك است بر عادت بىسبب ، بر استدامت ، كار سك است . آنكه كفت :
ذلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ
[ 1 ] اين مثل آن مرد راست و مثل آن كسانى كه سخنان ما بدروغ فر [ ا ] داشتند . بر ايشان خوان قصّهاى كه در قرآن به تو فرستاذند و مثلهاء كه ترا در آن بشنوانيذند تا مكر ايشان درانديشند *
[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيات 177 تا 178 ]
ساءَ مَثَلاً الْقَوْمُ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ أَنْفُسَهُمْ كانُوا يَظْلِمُونَ ( 177 ) مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِي وَ مَنْ يُضْلِلْ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ ( 178 )
هامش
( 1 ) . خ ل : شى