مسأله 2294 - اگر لباسى را بخرد و بعداً از پولى كه به قرض ربايى گرفته يا از پول حلالى كه مخلوط با ربا است به صاحب لباس بدهد پوشيدن آن لباس و نماز خواندن با آن اشكال ندارد ولى اگر بگويد كه اين لباس را با عين اين پول مىخرم تصرف در آن لباس و پوشيدن آن حرام است و اگر بداند پوشيدن آن حرام است نماز هم با آن باطل مىباشد ولى غالباً معاملات به اين نحو نيست بلكه خريدار به ثمن كلى مىخرد اگر چه قصدش اين باشد كه پول شخصى مثلًا پولى كه در جيب دارد بابت آن جنس بدهد پس در امثال اين صورت هم معامله صحيح است و بسا مىشود خريدار اشاره به عين پولى مىكند ولى مراد او مقدار ماليت آن به نحو كلى است نه به نحو شخصى .
مسأله 2295 - اگر انسان مقدارى پول به تاجر بدهد كه در شهر ديگر از طرف او كمتر بگيرد اشكال ندارد و اين را صرف برات مىگويند .
مسأله 2296 - اگر مقدارى پول به كسى بدهد كه بعد از چند روز در شهر ديگر زيادتر بگيرد مثلًا نهصدونود تومان بدهد كه بعد از ده روز در شهر ديگر هزار تومان بگيرد ربا و حرام است ولى اگر كسى كه زيادى را مىگيرد در مقابل زيادى جنس بدهد يا عملى را انجام دهد اشكال ندارد .
مسأله 2297 - اگر در مقابل طلبى كه از كسى دارد چك يا سفته يا براتى داشته باشد و بخواهد طلب خود را با رضايت پيش از وعدهء آن به كمتر از آن بگيرد اشكال ندارد ولى اگر بخواهد آنها را به كمتر بفروشد صحيح نيست چون خود آنها مال نيستند ولى اگر بخواهد اسكناس را بفروشد به كمتر از آن و اين چك و سفته و برات را به عنوان سند آن بدهد به عنوان بيع سلم اشكال ندارد مثلًا اگر هزار تومان طلب در ذمه كسى دارد و او چك هزار تومان را داده است و مدت آن ده روز ديگر است مىتواند الان هزار تومانى را كه در ذمه غير دارد نقدى بفروشد به نهصد تومان و اين چك را به عنوان سند به او بدهد ولى اگر پول طلا و نقره را به بيشتر يا كمتر بفروشند و سند بدهد صحيح نيست و خريد و فروش خود اسكناس هم اشكال ندارد چون مكيل و موزون نيست و اعتبار آن اگر چه به حساب پشتوانه آن است در قوانين و موازين بينالمللى ، و ليكن ارزش و اعتبار اسكناس در بين مردم به اعتبارى است كه دولت و حكومت بر آن قرار مىدهد پس اگر چيزى موجود نباشد از طلا و نقره و يا پشتوانههاى ديگر مثل نفت و غير آن در خزانه دولت نباشد ولى
رساله عمليه هداية المتقين (به انضمام رساله مضاربه و مسائل ديگر روز) (فارسى) — صفحة 414
مساهمون: الشيخ محمد على إسماعيل پور القمشهاى
ص٤١٤