مسأله 2288 - اگر مال ميت بيشتر از خرج واجب كفن و بدهى او نباشد بايد مالش را به همين مصرفها برسانند و به وارث او چيزى نمىرسد .
مسأله 2289 - اگر كسى مقدارى پول طلا يا نقره قرض كند و قيمت آن كم شود يا چند برابر گردد چنانچه همان مقدار را كه گرفته پس بدهد كافى است ولى اگر هر دو به غير آن راضى شوند اشكال ندارد .
مسأله 2290 - اگر مالى را كه قرض كرده از بين نرفته باشد و صاحب آن مال آن را مطالبه كند احتياط مستحب آن است كه بدهكار همان مال را به او بدهد .
مسأله 2291 - اگر كسى كه قرض مىدهد شرط كند كه زيادتر از مقدارى كه مىدهد بگيرد مثلًا يك من گندم بدهد و شرط كند كه يك من و پنج سير بگيرد يا ده تخممرغ بدهد كه يازده تا بگيرد ربا و حرام است . بلكه اگر قرار بگذارد كه بدهكار كارى براى او انجام دهد يا چيزى را كه قرض كرده با مقدارى جنس ديگر پس دهد مثلًا شرط كند كه يك تومانى را كه قرض كرده با يك كبريت پس دهد ربا و حرام است . و نيز اگر با او شرط كند كه چيزى را كه قرض مىگيرد به طور مخصوصى پس دهد مثلًا مقدارى طلاى نساخته به او بدهد و شرط كند كه ساخته پس بگيرد باز هم ربا و حرام مىباشد . ولى اگر بدون اينكه شرط كند خود بدهكار زيادتر از آنچه قرض كرده پس بدهد اشكال ندارد بلكه مستحب است .
مسأله 2292 - ربا دادن مثل ربا گرفتن حرام است و كسى كه قرض ربايى گرفته مالك آن نمىشود و نمىتواند در آن تصرف كند . و چنانچه طورى باشد كه اگر قرار ربا را هم نگذاشته بودند صاحب پول راضى بود كه گيرنده قرض ، در آن پول تصرف كند قرضگيرنده مىتواند در آن تصرف كند ولى قرض باطل است و اذن در تصرف سبب ديگرى براى جواز آن است .
مسأله 2293 - اگر گندم يا چيزى مانند آن را به طور قرض ربايى بگيرد و با آن زراعت كند حاصلى كه از آن به دست مىآيد مال قرض دهنده است .
رساله عمليه هداية المتقين (به انضمام رساله مضاربه و مسائل ديگر روز) (فارسى) — صفحة 413
مساهمون: الشيخ محمد على إسماعيل پور القمشهاى
ص٤١٣