مسأله 2282 - هر وقت بدهكار بدهى خود را بدهد طلبكار بايد قبول نمايد مگر اينكه قرض مدت داشته باشد كه در اين صورت مىتواند قبول نكند اگر چه احتياط مستحب آن است كه قبول نمايد .
مسأله 2283 - اگر در صيغه قرض براى پرداخت آن مدتى قرار دهند احتياط واجب آن است كه طلبكار پيش از تمام شدن آن مدت طلب خود را مطالبه نكند ولى بهتر است كه اگر مطالبه كرد بدهكار اگر مىتواند به او رد كند ولى اگر مدت نداشته باشد طلبكار هر وقت بخواهد مىتواند طلب خود را مطالبه نمايد .
مسأله 2284 - اگر طلبكار طلب خود را مطالبه كند چنانچه بدهكار بتواند بدهى خود را بدهد بايد فوراً آن را بپردازد و اگر تأخير بيندازد گناهكار است .
مسأله 2285 - اگر بدهكار غير از خانهاى كه در آن نشسته و اثاثيه منزل و چيزهاى ديگرى كه به آنها احتياج دارد چيزى نداشته باشد طلبكار نمىتواند طلب خود را از او مطالبه نمايد بلكه بايد صبر كند تا بتواند بدهى خود را بدهد .
مسأله 2286 - كسى كه بدهكار است و نمىتواند بدهى خود را بدهد چنانچه بتواند كاسبى كند و كسب مطابق شأن او پيدا شود و براى او دشوار نباشد واجب است كه كسب نمايد ولى اگر اين طور نباشد ، كسب براى او واجب نيست .
مسأله 2287 - كسى كه دسترس به طلبكار خود ندارد چنانچه اميد نداشته باشد كه او را پيدا كند مثل اينكه به قدرى طول بكشد كه از زنده بودن او مأيوس باشد و يا اينكه با فرض زنده بودن دسترسى به او ممكن نباشد پس در صورت اول بايد به وارث او بدهد و اگر وارثى ندارد به مجتهد يعنى حاكم شرع بدهد و يا با اجازه او مصرف كند و در صورت دوم بايد براى او نگهدارد و بعد از خود هم وصيت نمايد كه اگر ممكن شد به او بدهند ، و اگر ممكن نشد بعد از مردن او به وارث او بدهند و تا شك دارند كه زنده است يا مرده بايد مال او را نگهدارى كنند و اين مال مجهولالمالك نيست تا آن را صدقه دهند چه به سيد فقير يا غير او و اگر وارث دارد و او را نمىشناسد صدقه دهد به سيد يا غير سيد و احتياط مستحب آن است كه اگر طلبكار سيد نيست صدقه را به سيد ندهند و اگر نمىداند وارث دارد يا نه با اذن حاكم شرع صدقه دهد يا تحويل او دهد .
رساله عمليه هداية المتقين (به انضمام رساله مضاربه و مسائل ديگر روز) (فارسى) — صفحة 412
مساهمون: الشيخ محمد على إسماعيل پور القمشهاى
ص٤١٢