چنانچه در آب ، جانداران ذره بينى هستند . كه مواد آلى را در آب تجزيه مىنمايند . در خاك هم نظير همان جانداران به اقسام مختلف سطحى و عمقى در آن فعاليت و تجزيه و تحليل مىنمايند و آلودگىها و زبالهها را به مواد بىآزار و كود تبديل و خدمات قابل توجهى به ما مىكنند . چنانچه در آب ، اكسيژن محلول نيز هست و از هوا دائماً جذب اكسيژن مىنمايد ؛ تغذيه جانوران ذره بينى مفيد در خود را تامين نمايند .
زمين هم تا يك متر از هواى محيط استفاده مىكند و براى جانوران هوا خوار در خود اكسيژن مىگيرد و تغذيه آنها را فراهم مىنمايد ، بلكه اكسيژن براى اين جانوران ذره بينى مفيد ، علاوه بر تغذيه آنها ، ابزار كار و اسلحه دفاع از ميكروبها نيز مىباشد . « 1 »
چنانچه مواد آلى و لاشه و كثيفىها در آبها ، توسط حيوانات ذره بينى در آن تجزيه و تحليل شده و ميكروبهاى آنها نابود مىگردد .
در خاك هم توسط حيوانات ريز هوا خوار تا يك متر هوا را اشغال كرده و در سطح زمين و زير زمين مشغول تجزيه و تحليل و مبارزه با ميكروبها هستند و اين همه لاشه و كثيفىها كه در روى زمين ريخته يا دفن شده ؛ تجزيه به مواد كانى بىآزار مىشود يا تركيبات جديدى حاصل مىگردد كه بىآزار ، بلكه مفيد مىباشد و دخالت فرمانها در اين اعمال بسيار قابل توجه است .
يك دسته ديگر از حيوانات ذره بينى در خاك ، مشغول تهيه مواد غذايى و املاح نيترات و مشغول مبارزه با دسته ديگر كه مخالف آنها و درصدد از بين بردن گياهان هستند ، مىباشند و با آنها جنگ تن به تن مىنمايند . « 2 » آب و زمين مشغول انجام وظيفه پاك كردن طبيعت به نحو خودكار مىباشند و از كمك خورشيد بى نياز نيستند و پيوسته دست نياز آنها به دربار با عظمت خورشيد دراز است .
هامش
( 1 ) . مطهرات در اسلام ، ص 17 .
( 2 ) . در جهان اسلام ، ص 622 آمده است كه خاك ، ميكروب كش قوى است چنانچه ميكروب هايى كه از حرارت و آتش كشته نشوند خاك آن ها را نابود مىكند .