5 . چشم خود را از توجّه به اطراف وجوانب نگاه داريم و به مهر و محلّ سجده توجه كنيم ، تا باعث تمركز حواس و حضور قلب و خضوع و خشوع گردد .
از اين رو در اخبار توصيه شده : در حال ركوع مقابل دو پا ، در حال سجده به دو طرف بينى ، و در حال قنوت به كف دست ، و در حال جلوس به دامن نظر كنيد .
6 . نماز در حال خواب آلودگى و كسالت و سنگينى معده و در حالت ناراحتى نباشد تا توجّه لازم حاصل شود ؛ در حديث است كه :
« ولا تقم إلى الصلاة متكاسلًا و لا متناعساً . . . ؛ لا تقربوا الصلاة و أنتم سكارى
» . « 1 » « با حالت كسالت و خواب آلودگى نماز را به پا نداريد . . . ؛ ( چنانچه در قرآن مىفرمايد : ) در حال مستى به نماز نزديك نشويد . » « 2 »
فوائد كامل نماز موقعى است كه شخص نمازگزار توجّه به مبدأ داشته باشد ، و در فكر امور دنيايى و تجارت و حساب ناچيز دنيا نباشد .
شاعر مىگويد :
اگر نه روى دل اندر برابرت دارم * مراد من ز نماز آن بود كه پنهانى
و گرنه اين چه نمازى بود كه من با تو * من اين نماز حساب نماز نشمارم
حديث درد فراق تو با تو بگذارم * نشسته روى به محراب و دل بيازارم
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 3 ، ص 299 .
( 2 ) . نساء / 43 .