ممكن است پاسخ داده شود : اجتناب از كبائر - كه باعث رفع مؤاخذه از صغائر است - مقتضى است و يك جزء سبب ديگر كه نماز است لازم دارد تا عفو شود .
جواب آن است كه در صورت عدم كبائر ، هم « نماز » و هم « اجتناب از كبائر » ، هر يك مستقلًا سبب عفو از صغائر مىشود ، و در صورت وجود كبائر ، نماز مكفّر صغائر است و بس ، اگر چه ظاهر آن روايات نيز آن است كه نماز مكفّر معاصى است در صورتى كه از كبائر احتراز نمايند چنانچه در حديث مىخوانيم :
« قال علىّ ( ع ) : الصلوات الخمس كفارة لما بينهن ما اجتنب الكبائر . . .
» . « 1 »
نكتهى ديگر اينكه : خاموش كردن آتش هميشه بوسيلهى آب نمىشود ، زيرا بسا آتشهاى تندى است كه اگر آب هم روى آن ريخته شود ، همان آب به اكسيژن و هيدروژن تجزيه شده و آن آتش بوسيلهى اكسيژنِ تجزيه شده ، بيشتر شعلهور شود ، مثلًا اگر بنزين آتش گرفت ، به وسيلهى آب خاموش نمىشود بلكه با مواد شيميايى آتش نشانى يا لا أقلّ بوسيلهى خاك آن را خاموش مىكنند .
حال گوييم كه گناهان نيز اختلاف مراتب دارند و بعضى از گناهان براى خاموش شدنش به وسائل ديگر نياز دارد و بوسيلهى نماز مرتفع نمىشود ، مثل قتل نفس يا سرقت و تعدّى به اموال غير و به طور كلّى حقّ الناس ، به
هامش
( 1 ) . دعائم الإسلام ، ج 1 ، ص 135 ؛ بحار الأنوار ، ج 82 ، ص 233 ، ح 57 .